Żurawina

  • dr Bartosz Kulczyński

    autor:

    dr Bartosz Kulczyński

    Dietetyk

    Dietetyk, doktorant na Wydziale Nauk o Żywności i Żywieniu, współzałożyciel Fundacji Dietoterapii i Promocji Zdrowia „Kierunek-Zdrowie”.

Żurawina

Ostatnia aktualizacja: 16 czerwca 2023

  • Pisząc ten artykuł, korzystaliśmy z:
  • 7źródła
  • 10badań

Żurawina to owoc otrzymywany z żurawiny wielkoowocowej (Vaccinium macrocarpon), która pochodzi z Ameryki Północnej. Owoce żurawiny były zbierane setki lat temu przez Indian i wykorzystywane jako środek konserwujący ryby i mięso, a także jako surowiec leczniczy. Obecnie żurawina jest uprawiana również w niektórych krajach Europy.

Wpływ na zdrowie:

Pozytywny

Nazwa:

Żurawina

Kalorie:

Żurawina świeża: 46 kcal/100 g
Żurawina suszona: 308 kcal/100 g
Żurawina suszona: 123 kcal/1 garść (40 g)

Bogata w:

Błonnik pokarmowy, proantocyjanidyny, antocyjany, kwasy fenolowe, katechiny

Właściwości:

Zapobieganie infekcjom dróg moczowych, wspomaganie leczenia zakażenia Helicobacter pylori, obniżanie skurczowego ciśnienia krwi, podwyższanie poziomu "dobrego" cholesterolu HDL

W ciąży:

Bezpieczna, nie ma przeciwwskazań do spożywania

Przeciwwskazania:

Osoby cierpiące na kamicę nerkową

Jak przechowywać:

Najlepiej przechowywać w lodówce


W pigułce

  • Żurawina suszona jest stosunkowo kaloryczna (1 garść = 123 kcal) i zawiera wysokie ilości cukrów prostych
  • Żurawina jest źródłem błonnika pokarmowego i związków z grupy polifenoli (m.in. proantocyjanidyn, antocyjanów, kwasów fenolowych, katechin)
  • Żurawina posiada dobrze udokumentowany wpływ na zapobieganie (ale nie leczenie) infekcji dróg moczowych
  • Żurawina może być pomocna w zapobieganiu i zwalczaniu zakażenia wywołanego Helicobacter pylori
  • Żurawina wpływa korzystnie na ciśnienie krwi i przyczynia się do wzrostu poziomu "dobrego" cholesterolu HDL
  • Żurawiny nie powinny spożywać osoby cierpiące na kamicę nerkową (w tym kamicę moczanową)

Kalorie

Świeża żurawina jest owocem niskokalorycznym. Jej wartość energetyczna wynosi 46 kcal/100 g.

Wyższą kalorycznością charakteryzuje się żurawina suszona - 308 kcal/100 g.

Zgodnie z tym 1 garść żurawiny suszonej (40 g) dostarcza 123 kcal.

Wartości odżywcze

Żurawina słodzona dostarcza stosunkowo dużo cukru

W sklepach najczęściej można spotkać żurawinę w formie suszonej i dodatkowo dosładzanej.

Taka żurawina zawiera wysokie ilości cukrów prostych - 29 g/1 garść (40 g).

Z tego względu warto wybierać żurawinę niesłodzoną, jednakże jest ona droższa i nie przez każdego akceptowana pod względem smaku.

Żurawina jest źródłem błonnika pokarmowego

Żurawina może być traktowana jako źródło błonnika. W 1 garści żurawiny suszonej znajduje się 2,12 g błonnika pokarmowego.

Żurawina nie zawiera wysokich ilości witamin i składników mineralnych

Żurawina nie jest zbyt dobrym źródłem witamin i składników mineralnych. Zawartość tych związków jest niska.

Poziom składników mineralnych w 1 garści żurawiny suszonej kształtuje się następująco:

Podobnie, żurawina zawiera niskie ilości witamin:

Żurawina jest źródłem składników bioaktywnych

Naukowcy zidentyfikowali w żurawinie wiele związków charakteryzujących się wysoką aktywnością biologiczną. Wśród nich należy wymienić przede wszystkim:

  • Flawonole (kwercetyna, mirycetyna, kaempferol)
  • Flawan-3-ole (katechina, epikatechina)
  • Proantocyjanidyny (proantocyjanidyna A2, proantocyjanidyna B2)
  • Antocyjanidyny (peonidyna, cyjanidyna, malwidyna, delfinidyna, petunidyna, pelargonidyna)
  • Kwasy fenolowe (kwas p-kumarowy, kwas kawowy, kwas ferulowy, kwas sinapowy, kwas benzoesowy)
  • Terpeny (kwas ursolowy)

zdrowe

Właściwości

Żurawina zapobiega infekcjom dróg moczowych

Jednym z najlepiej poznanych działań prozdrowotnych żurawiny jest zapobieganie występowaniu infekcji dróg moczowych.

Szereg przeprowadzonych badań naukowych jednoznacznie dowodzi, że osoby spożywające regularnie i w wysokich ilościach produkty na bazie żurawiny mają niższe ryzyko rozwoju infekcji dróg moczowych o 26-38%.

Należy jednak podkreślić, że dotychczas w badaniach potwierdzono działanie profilaktyczne żurawiny. Brakuje danych na temat tego, czy spożywanie żurawiny wspomaga zwalczanie istniejącej infekcji.

Żurawina wpływa korzystnie na układ krążenia

Żurawina może być wartościowym składnikiem diety osób zmagających się z chorobami sercowo-naczyniowymi. 

W 2020 roku na łamach czasopisma Clinical Nutrition opublikowano wyniki metaanalizy, które dowiodły, że spożywanie żurawiny może przyczyniać się do łagodnego obniżenia skurczowego ciśnienia krwi. Dodatkowo naukowcy odnotowali, że podawanie żurawiny spowodowało wzrost stężenia "dobrego" cholesterolu HDL we krwi.

Żurawina może hamować zakażenie Helicobacter pylori

Istnieją poważne przesłanki naukowe, które wskazują, że spożywanie produktów na bazie żurawiny (np. soku) może przyczyniać się do zapobiegania infekcjom wywołanym przez Helicobacter pylori.

Zaobserwowano również, że włączenie żurawiny do diety może wspomagać leczenie przeciwbakteryjne (eradykcję) wobec Helicobacyer pylori.

Warto zauważyć, że bakteria Helicobacter pylori jest główną przyczyną rozwoju wrzodów żołądka.

Przeciwwskazania

Żurawina a kamica nerkowa

Żurawina, w tym produkty z niej przygotowane odznaczają się stosunkowo wysoką zawartością szczawianów. Są to związki, które mogą przyczyniać się do powstawania kamieni nerkowych.

W kilku przeprowadzonych badaniach naukowych zauważono, że spożywanie żurawiny może zwiększać ryzyko rozwoju kamicy nerkowej.

Zaleca się, aby osoby cierpiące na kamicę moczanową unikały regularnego spożywania produktów z żurawiną.

Żurawina a ciąża

Spożywanie żurawiny w trakcie ciąży jest bezpieczne zarówno dla zdrowia matki, jak i potomstwa.

Jak kupować żurawinę?

Świeże owoce powinny posiadać błyszczącą powłokę i charakteryzować się głębokim czerwonym kolorem. Dojrzała żurawina jest stosunkowo twarda w dotyku.

Nie należy kupować owoców pomarszczonych lub z przebarwieniami (np. brązowymi plamami).

Żurawina suszona - która jest najzdrowsza?

Poza sezonem, praktycznie jedynym sposobem na kupienie żurawiny jest wybór owoców suszonych.

Najzdrowszym wyborem będzie sięgnięcie po żurawinę suszoną niesłodzoną. Jednakże żurawina niedosładzana cechuje się cierpkim smakiem i wielu osobom nie przypada ona do gustu.

W sprzedaży najczęściej można spotkać suszoną żurawinę dodatkowo słodzoną. Najlepiej wybierać te produkty, które w składzie zawierają jak najwyższy poziom żurawiny, a jednocześnie mają jak najmniej cukrów prostych.

Dobrym rozwiązaniem może być wybór żurawiny liofilizowanej. Można ją kupić w postaci proszku, półówek lub całych owoców. Należy jednak pamiętać, że żurawina liofilizowana posiada kwaskowaty i cierpki smak.

Jak jeść żurawinę?

W sprzedaży dostępnych jest wiele produktów żurawinowych.

Najbardziej popularna jest żurawina suszona (słodzona lub bez dodatku cukru).

W sklepach znajdziemy również:

  • Sok żurawinowy 100%
  • Herbatki z dodatkiem żurawiny
  • Dżemy/konfitury żurawinowe
  • Musy żurawinowe

Żurawina idealnie komponuje się jako dodatek do różnych gatunków mięsa oraz do serów (np. serów pleśniowych).

Własne przetwory żurawinowe - przepisy

Produkty na bazie żurawiny można przygotować samodzielnie.

Najbardziej popularnymi przetworami żurawinowymi są:

Przechowywanie

Świeżą żurawinę najlepiej przechowywać w lodówce, w szufladzie na warzywa i owoce. Może być wówczas przechowywana ok. 3-4 tygodnie.

Żurawinę można również zamrażać. W takiej postaci można ją przechowywać przez rok.

Suszona żurawina powinna być przechowywana w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w temperaturze pokojowej lub w lodówce. W takich warunkach przechowywania będzie nadawała się do spożycia przez ok. 6-12 miesięcy.

Więcej podobnych treści

  • dr Bartosz Kulczyński

    autor:

    dr Bartosz Kulczyński

    Dietetyk

    Dietetyk, doktorant na Wydziale Nauk o Żywności i Żywieniu, współzałożyciel Fundacji Dietoterapii i Promocji Zdrowia „Kierunek-Zdrowie”.


Czy ten artykuł okazał się pomocny?

Oceń wpis i pomóż nam w stworzeniu najlepszego w polskim internecie źródła wiedzy o zdrowiu. Czekamy na Twoje uwagi :)

Dziękujemy za oddany głos!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Cieszymy się, że znalazłeś w tym artykule to, czego szukałeś ;)

Dziękujemy za komentarz!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Dołożymy wszelkich starań aby nasze artykuły były lepsze.

Twoim zdaniem czegoś tu zabrakło?

Daj nam znać, a wspólnie uzupełnimy ten artykuł


Spis badań i źródeł

  • https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/1102630/nutrients
  • https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/1102706/nutrients
  • M K Terris i wsp.: Dietary supplementation with cranberry concentrate tablets may increase the risk of nephrolithiasis. Urology, 2001, 57(1), 26-9.
  • Lian Zhang i wsp.: Efficacy of cranberry juice on Helicobacter pylori infection: a double-blind, randomized placebo-controlled trial. Helicobacter, 2005, 10(2), 139-45.
  • Matthew T Gettman i wsp.: Effect of cranberry juice consumption on urinary stone risk factors. J Urol, 2005, 174(2), 590-4.
  • Martin Gotteland i wsp.: Modulation of Helicobacter pylori colonization with cranberry juice and Lactobacillus johnsonii La1 in children. Nutrition, 2008, 24(5), 421-6.

Masz pytanie?

Jeśli chciałbyś wiedzieć więcej na ten temat lub wiesz jak uzupełnić artykuł, napisz do nas. Nasi specjaliści udzielą Tobie szybkiej odpowiedzi i przeanalizują proponowane zmiany w treści.

Administratorem Twoich danych osobowych jest vitapedia.pl. Twoje dane posłużą nam wyłącznie do kontaktowania się z Tobą.

Newsletter