Chałwa

  • autor:

    Paulina Styś-Nowak

    Dietetyk

    Ukończyła studia na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Autorka wielu artykułów popularnonaukowych na temat żywienia i szeroko pojętej dietetyki.

Chałwa

Ostatnia aktualizacja: 12 czerwca 2023

  • Pisząc ten artykuł, korzystaliśmy z:
  • 6źródła
  • 2badań

Chałwa to wyrób cukierniczy produkowany ze słodzonych nasion sezamu, występujący w różnych wersjach smakowych. Cieszy się ona ogromną popularnością na Bałkanach, w Grecji, Tunezji i całej Azji Południowo - Zachodniej. Jest źródłem wielu cennych składników odżywczych, ale także dużych ilości szkodliwego cukru.


W pigułce

  • Chałwa to produkt wysokokaloryczny (ok. 500 kcal w 100 g) z dużą ilością tłuszczu i cukrów prostych.
  • Chałwa zawiera dużo minerałów (miedzi, fosforu, magnezu, manganu, cynku, żelaza) i witamin z grupy B.
  • Najlepiej wybierać chałwę z jak największą ilością sezamu i bez składników dodatkowych. Produkt ten można także przygotować samodzielnie w domu.
  • Chałwy nie powinny spożywać osoby z alergią na sezam.
  • Z uwagi na wysoką zawartość cukrów prostych, chałwę najlepiej jeść w ograniczonych ilościach.

Z czego jest zrobiona chałwa?

Do podstawowych składników chałwy zalicza się:

  • ziarna sezamu obłuszczone, prażone, a następnie zmielone na na gładką pastę sezamową (tahini),
  • słodzidło w postaci miodu, cukru i/lub syropu glukozowo - fruktozowego.

Łuskanie nasion sezamu pozwala na pozbycie się gorzkiego smaku oraz usunięcie dużych ilości substancji antyodżywczych, zwłaszcza kwasu szczawiowego. Prażenie poprawia ich właściwości smakowe i sensoryczne .

Niektórzy producenci zamiast sezamu wykorzystują zmielone ziarna słonecznika.

W chałwie bardzo często można znaleźć także składniki dodatkowe:

Jak wybrać chałwę?

Kupując chałwę należy zwracać szczególną uwagę na jak najwyższą zawartość sezamu (powyżej 50%), a także brak oleju palmowego, tłuszczów częściowo utwardzonych i emulgatorów (w tym głównie polirycynooleinianu poliglicerolu (E476)). Lepiej wybierać chałwę osłodzoną miodem niż cukrem i syropem glukozowo - fruktozowym.

Rodzaje chałwy

Wraz ze wzrostem popularności chałwy na całym świecie, pojawiło się wiele różnych receptur i rodzajów tego produktu:

  • chałwa turecka - klasyczna chałwa sezamowa, która często zawiera dodatki smakowe (np. czekoladę, wanilię, pistacje),

  • chałwa ukraińska i rosyjska - produkowana z nasion słonecznika, maku lub orzechów, z dodatkiem bakalii i olejków aromatycznych,

  • chałwa grecka - z dodatkiem skrobi kukurydzianej,

  • chałwa afgańska i indyjska - na bazie semoliny; jedna z odmian chałwy indyjskiej zawiera gotowaną na mleku tartą marchewkę,

  • chałwa południowoazjatycka - z dodatkiem kaszy manny.

zdrowe

Chałwa - wartości odżywcze

Wartości odżywcze w przeliczeniu na jedną jedną porcję chałwy sezamowej (1 plaster = 30 g):

  • Kalorie - 140,7 kcal
  • Białko - 3,75 g
  • Tłuszcz - 6,45 g
  • Węglowodany - 18,15 g
  • Błonnik pokarmowy - 1,35 g

Chałwa jest wysokokaloryczna i zawiera dużo tłuszczu

Chałwę zalicza się do produktów wysokokalorycznych. W 100 g chałwy znajduje się 469 kcal, a w przypadku niektórych produktów wartość energetyczna może sięgać do 530 kcal .

Wysoka gęstość energetyczna chałwy wynika z dużej zawartości tłuszczu, pochodzącego z nasion sezamu. W 100 g chałwy znajduje się aż 21,5 g tłuszczu, z czego dominują jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe.

Chałwa ma średni indeks glikemiczny (IG)

Indeks glikemiczny chałwy wynosi 55 (IG = 55), co klasyfikuje ją do produktów o średnim indeksie glikemicznym. Ładunek glikemiczny chałwy wynosi 19 (ŁG = 19) i oscyluje na granicy produktów o średnim i wysokim ładunku glikemicznym .

Z racji średniego indeksu i ładunku glikemicznego, chałwa nie powinna być zbyt często jedzona przez osoby chore na cukrzycę.

Chałwa - witaminy i składniki mineralne

Chałwa zawiera dużo miedzi

Chałwa jest bardzo dobrym źródłem wielu składników mineralnych i mniejszych ilości witamin z grupy B. Wśród minerałów dominuje miedź - porcja chałwy (30g) pokrywa zapotrzebowanie na ten pierwiastek w 36%.

Miedź bierze udział m.in. w:

  • metabolizmie żelaza,
  • budowie kości,
  • funkcjonowaniu układu odpornościowego,
  • obronie antyoksydacyjnej organizmu.

Zawartość składników mineralnych w porcji chałwy (30 g):

  • Miedź - 0,36 mg  (36% RWS)
  • Fosfor - 182,1 mg (26% RWS)
  • Magnez - 65,4 mg (17% RWS)
  • Mangan - 0,26 mg (13% RWS)
  • Cynk - 1,3 mg (13% RWS)
  • Żelazo - 1,36 mg (10% RWS)
  • Selen - 3,45 µg (6% RWS)

Zawartość witamin w porcji chałwy (30 g):

  • Tiamina - 0,13 mg (12% RWS)
  • Kwas foliowy - 19,5 µg (10% RWS)
  • Witamina B6 - 0,1 mg (7% RWS)
  • Niacyna - 0,86 mg (5% RWS)

Czy chałwa jest zdrowa?

Chałwa składa się z dwóch podstawowych składników: sezamu (47 - 58%) i substancji słodzącej (46 - 50%) w postaci miodu, cukru lub syropu glukozowo - fruktozowego.

Nasiona sezamu zawierają znaczące ilości białka, a także jedno- i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, których spożycie wykazuje dobroczynny wpływ na układ sercowo - naczyniowy. Sezam łuskany, a więc także i chałwa, jest bogaty w składniki mineralne oraz lignany - związki o działaniu przeciwutleniającym. Tak korzystny profil odżywczy sezamu czyni go produktem o pozytywnym wpływie na zdrowie człowieka.

Niestety drugi dominujący składnik chałwy - w przeciwieństwie do sezamu - jest źródłem wyłącznie pustych kalorii, pochodzących z cukrów prostych. Nadmierne spożycie cukru przyczynia się do rozwoju nadwagi i otyłości, cukrzycy typu 2, chorób układu krążenia i próchnicy zębów .

Chałwa, pomimo że jest źródłem cennych składników odżywczych, zawiera także bardzo dużo niezdrowego cukru - z tego powodu najlepiej jeść ją sporadycznie i w umiarkowanych ilościach.

Uwaga

uwaga!

Jeden 30 g plaster chałwy dostarcza ok. 18 g cukrów prostych, co odpowiada 3 czubatym łyżeczkom cukru.

Chałwa - przeciwwskazania

Chałwy nie powinny spożywać osoby z alergią na sezam.

Umiar w jedzeniu chałwy powinny zachować:

  • osoby z nadwagą i otyłością, ponieważ chałwa zawiera dużo kalorii,
  • osoby chore na cukrzycę, ponieważ chałwa jest źródłem dużych ilości cukru i może powodować wzrost poziomu glukozy we krwi.

Jak jeść chałwę?

Chałwę zwykle je się jako samodzielny deser. Można ją także dodać do domowych wypieków (np. sernika), tortów, deserów i kremów.

Jak zrobić chałwę?

Chałwę można łatwo przygotować w domu - potrzebny jest do tego jedynie dobry malakser lub rozdrabniacz. Do zmielenia ziaren sezamu można użyć także młynka do kawy lub Thermomixa.

Składniki:

  • 200 g sezamu łuskanego (białego)
  • 2 - 3 łyżki płynnego miodu
  • laska wanilii lub 1/2 łyżeczki zmielonej wanilii
  • opcjonalnie garść posiekanych bakalii (np. pistacji, migdałów, orzechów laskowych)

Przepis na chałwę:

Ziarna sezamu wsyp na suchą, rozgrzaną patelnię i podpraż przez chwilę do delikatnego zarumienienia (zbyt mocne podgrzanie sezamu sprawi, że będzie on gorzki). Sezam zdejmij od razu z patelni i wsyp do malaksera. Gdy ostygnie zmiksuj go na gładką, kleistą pastę. Zmielony sezam wymieszaj z ziarenkami wyjętymi z laski wanilii/zmieloną wanilią, posiekanymi bakaliami i miodem. Gotową masę przełóż do keksówki lub innej formy wyłożonej papierem do pieczenia i wstaw do lodówki na co najmniej 2 godziny aby stężała.

Porada

porada

Chałwę przechowuj w szczelnie zamkniętym pojemniku w lodówce maksymalnie przez miesiąc czasu.

Więcej podobnych treści

  • autor:

    Paulina Styś-Nowak

    Dietetyk

    Ukończyła studia na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Autorka wielu artykułów popularnonaukowych na temat żywienia i szeroko pojętej dietetyki.


Czy ten artykuł okazał się pomocny?

Oceń wpis i pomóż nam w stworzeniu najlepszego w polskim internecie źródła wiedzy o zdrowiu. Czekamy na Twoje uwagi :)

Dziękujemy za oddany głos!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Cieszymy się, że znalazłeś w tym artykule to, czego szukałeś ;)

Dziękujemy za komentarz!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Dołożymy wszelkich starań aby nasze artykuły były lepsze.

Twoim zdaniem czegoś tu zabrakło?

Daj nam znać, a wspólnie uzupełnimy ten artykuł


Spis badań i źródeł

Masz pytanie?

Jeśli chciałbyś wiedzieć więcej na ten temat lub wiesz jak uzupełnić artykuł, napisz do nas. Nasi specjaliści udzielą Tobie szybkiej odpowiedzi i przeanalizują proponowane zmiany w treści.

Administratorem Twoich danych osobowych jest vitapedia.pl. Twoje dane posłużą nam wyłącznie do kontaktowania się z Tobą.

Newsletter