Rabarbar

  • autor:

    Paulina Styś-Nowak

    Dietetyk

    Ukończyła studia na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Autorka wielu artykułów popularnonaukowych na temat żywienia i szeroko pojętej dietetyki.

Rabarbar

Ostatnia aktualizacja: 07 listopada 2023

  • Pisząc ten artykuł, korzystaliśmy z:
  • 7źródła
  • 22badań

Rabarbar (Rheum L.), znany także pod nazwą rzewień, to roślina z rodziny rdestowatych (Polygonaceae Juss.). Choć dodawany jest przede wszystkim do potraw na słodko (ciast, deserów lub kompotów), jest on tak naprawdę warzywem. Rabarbar cechuje się licznymi wartościami odżywczymi, jednak niektórzy powinni na niego uważać.


W pigułce

  • Rabarbar to warzywo bogate w błonnik pokarmowy, witaminę K, witaminę C, potas, wapń, mangan, polifenole i kwasy organiczne (w tym kwas szczawiowy).
  • Składniki aktywne rabarbaru wykazują właściwości przeciwzapalne, przeciwcukrzycowe i działają ochronnie na układ krążenia.
  • Rabarbar jest bogaty w antrachinony, substancje o działaniu przeczyszczającym stosowane w przypadku przewlekłych zaparć.
  • Korzeń rabarbaru zawiera substancje o działaniu estrogennym, dzięki czemu ekstrakty z niego pozyskiwane wykazują skuteczność w łagodzeniu objawów menopauzy.
  • Z uwagi na wysoką zawartość szczawianów, rabarbaru powinny unikać osoby z chorobami nerek, a ograniczać osoby z reumatyzmem, dną moczanową, osteoporozą, a także małe dzieci, kobiety w ciąży i karmiące piersią.
  • Najwięcej szczawianów zawierają liście rabarbaru - spożycie ich stwarza ryzyko zatrucia, objawiające się biegunką i wymiotami. Zaleca się zatem wykorzystanie samych łodyg tego warzywa.

Rabarbar pochodzi z południowo - wschodniej Azji. Na świecie występuje ok. 60 gatunków rabarbaru, przy czym w Polsce najczęściej uprawiany jest rabarbar ogrodowy (Rheum rhaponticum). Warzywo to jest byliną o okazałych liściach i długiej łodydze w kolorach od zielonego, poprzez różowy do czerwonego. Ogonki liściowe, które stanowią jadalną część rabarbaru, cechują się kwaskowatym, cierpkim smakiem .

Sezon na rabarbar trwa zwykle od kwietnia do czerwca.

Rabarbar - wartości odżywcze

Rabarbar to niskokaloryczne warzywo o wysokiej zawartości błonnika pokarmowego, witaminy K, witaminy C, potasu, wapnia i manganu. W mniejszych ilościach dostarcza także miedź, magnez, oraz witaminy z grupy B, w tym kwas foliowy.

Wartości odżywcze w przeliczeniu na szklankę pokrojonego surowego rabarbaru (120g) :

Wartości odżywcze
Kalorie 25,6 kcal
Białko 1,1 g
Tłuszcz 0,24 g
Węglowodany 5,54
Cukry 1,34 g
Błonnik pokarmowy 2,2 g (8% RWS)
Witaminy i składniki mineralne
        Witamina K        35,7 μg (48% RWS)             Potas             351 mg (18% RWS)
Witamina C 9,79 mg (12% RWS) Wapń 104,9 mg (13% RWS)
Witamina B2 0,04 mg (3% RWS) Mangan 0,24 mg (12% RWS)
Uwaga

uwaga!

Taka sama waga rabarbaru ugotowanego z cukrem (120 g = 1/2 szklanki) zawiera o wiele więcej kalorii (139 kcal) i cukrów prostych (35 g), co odpowiada 7 łyżeczkom cukru! Gotowany rabarbar nadal jest dobrym źródłem błonnika pokarmowego, wapnia i witaminy K. Podczas obróbki termicznej spada w nim znacząco ilość manganu, potasu i witaminy C .

Rabarbar jest dobrym źródłem związków bioaktywnych, do których zalicza się polifenole (m.in. resweratrol, antocyjany, garbniki) i kwasy organiczne (kwas jabłkowy, szczawiowy, cytrynowy, bursztynowy). To właśnie kwasy organiczne odpowiadają za niezwykle cierpki smak rabarbaru.

Indeks i ładunek glikemiczny rabarbaru jest niski - wynoszą odpowiednio 15 (IG = 15) i 0,4 (ŁG = 0,4) .

Rabarbar - właściwości

Właściwości rabarbaru wynikają z wysokiej zawartości prozdrowotnych składników pokarmowych takich jak błonnik, witamina K, polifenole i inne związki aktywne. To dzięki nim warzywo to może łagodzić objawy menopauzy, wpływać korzystnie na układ krążenia, pracę jelit czy zdrowie kości.

Rabarbar wpływa pozytywnie na układ krążenia

Spożywanie żywności bogatej w błonnik pokarmowy wiąże się z poprawą parametrów profilu lipidowego, obniżeniem poziomu glukozy, spadkiem ciśnienia tętniczego krwi oraz mniejszym ryzykiem rozwoju chorób sercowo - naczyniowych i cukrzycy typu 2 . Rabarbar oprócz błonnika pokarmowego jest także bogatym źródłem związków aktywnych (m.in. polifenoli) o właściwościach przeciwzapalnych, przeciwcukrzycowych i kardioprotekcyjnych .

W 6 - miesięcznym badaniu z udziałem chorych na miażdzycę ustalono, że suplementacja rabarbarem przyczyniła się do obniżenia poziomu cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL oraz poprawy funkcji śródbłonka naczyń krwionośnych .

Stosowanie kapsułek z 400 mg ekstraktu z łodyg rabarbaru przez pacjentów cierpiących na cukrzycę typu 2 skutkowało znaczącym spadkiem wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego krwi, a także obniżeniem poziomu glukozy na czczo i hemoglobiny glikowanej (HbA1c) .

Rabarbar wpływa na pracę jelit

Rabarbar jest powszechnym składnikiem suplementów diety i mieszanek ziołowych przeznaczonych do wspomagania terapii zaparć i zaburzeń żołądkowo jelitowych. Wynika to z wysokiej zawartości antrachinonów w rzewieniu, czyli substancji o udokumentowanych właściwościach przeczyszczających .

W badaniu z udziałem ludzi wykazano, że suplementacja ekstraktu z rabarbaru przyczynia się do zwiększenia częstotliwości oddawania stolca oraz poprawy jego konsystencji i w efekcie łagodzi przewlekłe zaparcia. Właściwość ta wynika prawdopodobnie z wpływu ekstraktu z rabarbaru na wzrost liczebności bakterii jelitowych wytwarzających maślan i krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA) .

Co ciekawe, wysoką skutecznością w łagodzeniu zaparć wykazała się także terapia polegająca na przyklejeniu plastra z proszkiem z rabarbaru na pępek .

Wiedza

wiem więcej!

Wysokie dawki rabarbaru i zawartych w nich antrachinonów działają przeczyszczająco, zaś niskie dawki wykazują efekt przeciwbiegunkowy z uwagi na obecność garbników.

Rabarbar może łagodzić objawy menopauzy

Rabarbar zawiera związki o budowie i działaniu zbliżonym do ludzkich estrogenów. Są to głównie hydroksystilbeny i ich pochodne takie jak rapontycyna, rapontygenina, resweratrol i piceatannol. Substancje te występują w ekstrakcie pozyskiwanych z korzenia rabarbaru (ERr 731) i stanowią składnik suplementów diety zalecanych w celu łagodzenia objawów menopauzy .

Na podstawie badań klinicznych z udziałem kobiet naukowcy wykazali, że w porównaniu do placebo ekstrakt ERr 731 znacząco zmniejsza częstość występowania objawów menopauzy (w tym uderzenia gorąca) oraz obniża ich stopień nasilenia . Potwierdzono także skuteczność ekstraktu z rabarbarbaru w redukcji stanów lękowych związanych z menopauzą .

Uwaga

uwaga!

Częste spożycie łodyg rabarbaru nie ma wpływu na łagodzenie objawów menopauzy, ponieważ hydroksystilbeny występują w ekstraktach pozyskiwanych z korzenia tej rośliny.

Rabarbar może wpływać pozytywnie na kości i stawy

Rabarbar jest doskonałym źródłem witaminy K niezbędnej do zachowania zdrowych kości i stawów . Choć warzywo to zawiera także znaczące ilości wapnia, składnik ten ma ograniczoną przyswajalność z uwagi na wysoką zawartość szczawianów w rabarbarze.

zdrowe

Rabarbar - przeciwwskazania

Rabarbar - jako bogate źródło szczawianów - stwarza ryzyko pogorszenia funkcji nerek na skutek odkładania się kryształków szczawianów w tym narządzie. Problem ten dotyczy przede wszystkim osób z chorobami nerek (w tym kamicy nerkowej) i może wystąpić w sytuacji spożycia dużych ilości rabarbaru .

Z uwagi na wysoką ilość szczawianów rabarbar powinny ograniczyć także chorzy na reumatyzm, dnę moczanową i osteoporozę oraz małe dzieci.

Uwaga

Kiedy rabarbar jest trujący?

Największe ilości szczawianów występują w liściach rabarbaru, dlatego należy spożywać wyłącznie łodygi tego warzywa. W rzadkich przypadkach spożycie liści rabarbaru (nie łodyg) może powodować zatrucie objawiające się m.in. bólem brzucha, wymiotami, biegunką i problemami z przełykaniem .

Z uwagi na dodatek do rabarbaru znacznych ilości cukru, warzywo to powinno być jedzone z umiarem przez osoby chore na cukrzycę.

Rabarbar w ciąży i podczas karmienia piersią

Kobiety w ciąży i karmiące piersią mogą spożywać łodygi rabarbaru, jednak powinny być to niewielkie ilości. Nadmiar szczawianów w diecie ogranicza wchłanianie składników mineralnych (wapnia, magnezu, żelaza) co jest szczególnie niekorzystnym zjawiskiem w przypadku ciąży i laktacji.

Z uwagi na wysoką zawartość antrachinonów o działaniu przeczyszczającym, nie zaleca się stosowania suplementów diety zawierających ekstrakt z korzenia rabarbaru przez kobiety karmiące piersią. Istnieje prawdopodobieństwo przenikania antrachinonów do mleka matki i ich przeczyszczającego działania u niemowląt

Jak jeść rabarbar?

Rabarbar z uwagi na swój cierpki smak jest najczęściej gotowany z dużą ilością cukru. Posiekane łodygi rabarbaru bez liści dodaje się do kompotów, dżemów, koktajli, babeczek, ciast, tart, deserów i sosów. Można wykorzystać go także do produkcji wina.

Rabarbar można jeść także na surowo, lecz z uwagi na kwaśny smak jest to rzadko praktykowane rozwiązanie.

Porada

porada

Rabarbar o czerwonych łodygach zwykle posiada słodszy smak, dzięki czemu można dodać do niego mniej cukru.

Jeśli nie uda Ci się wykorzystać wszystkich zakupionych łodyg rabarbaru możesz je pokroić w plasterki, podzielić na porcje i zamrozić.

Więcej podobnych treści

  • autor:

    Paulina Styś-Nowak

    Dietetyk

    Ukończyła studia na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Autorka wielu artykułów popularnonaukowych na temat żywienia i szeroko pojętej dietetyki.


Czy ten artykuł okazał się pomocny?

Oceń wpis i pomóż nam w stworzeniu najlepszego w polskim internecie źródła wiedzy o zdrowiu. Czekamy na Twoje uwagi :)

Dziękujemy za oddany głos!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Cieszymy się, że znalazłeś w tym artykule to, czego szukałeś ;)

Dziękujemy za komentarz!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Dołożymy wszelkich starań aby nasze artykuły były lepsze.

Twoim zdaniem czegoś tu zabrakło?

Daj nam znać, a wspólnie uzupełnimy ten artykuł


Spis badań i źródeł

  • http://www.discoveryjournals.org/medicalscience/current_issue/v23/n96/A4.pdf
  • https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/167758/nutrients
  • https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/168169/nutrients
  • https://glycemic-index.net/rhubarb/
  • S L Booth i wsp.: Dietary vitamin K intakes are associated with hip fracture but not with bone mineral density in elderly men and women. Am J Clin Nutr, 2000, 71(5), 1201-8.
  • H JACOBZINER i wsp.: Rhubarb poisoning. N Y State J Med, 1962, 62, 1676-8.

Masz pytanie?

Jeśli chciałbyś wiedzieć więcej na ten temat lub wiesz jak uzupełnić artykuł, napisz do nas. Nasi specjaliści udzielą Tobie szybkiej odpowiedzi i przeanalizują proponowane zmiany w treści.

Administratorem Twoich danych osobowych jest vitapedia.pl. Twoje dane posłużą nam wyłącznie do kontaktowania się z Tobą.

Newsletter