Owoc chlebowca (dżakfrut)

Ostatnia aktualizacja: 06 lipca 2022

  • Pisząc ten artykuł, korzystaliśmy z:
  • 30źródła
  • 13badań

Owoc chlebowca (Artocarpus heterophyllus Lam.), powszechnie znany jako Jackfruit (w Polsce - Dżakfrut), to tropikalny owoc kwitnący należący do rodziny Moraceae .

Dżakfrut jest bogaty w witaminy i składniki mineralne oraz związki aktywne, dzięki czemu wykazuje wiele właściwości zdrowotnych.

Zebraliśmy wszystko, co warto wiedzieć o owocu chlebowca. 

 


W pigułce

  • Owoc chlebowca jest bogaty w witaminę C, witaminy z grupy B, potas, magnez oraz wapń.
  • Chlebowiec zawiera ogromną ilość fitozwiązków, które wraz z witaminami i składnikami mineralnymi decydują o jego silnym potencjale antyoksydacyjnym.
  • Chlebowiec znany jest z właściwości przeciwbakteryjnych, przeciwgrzybiczych, przeciwzapalnych, obniżających stężenie glukozy we krwi oraz zmniejszających ryzyko nowotworu.
  • Mąka z nasion chlebowca ma wysoką wartość odżywczą oraz właściwości antyoksydacyjne i prebiotyczne.
  • Osoby uczulone na lateks oraz pyłki brzozy powinny unikać spożywania owocu chlebowca, ponieważ istnieje ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego.

Co to jest dżakfrut ?

Owoc chlebowca (dżakfrut) pochodzi z Indii. Jest powszechnie spożywany w Azji, Afryce oraz w niektórych regionach Ameryki Południowej. Uważany jest za największy jadalny owoc na świecie . Określa się go mianem pożywienia dla ubogich, ponieważ w czasach niedostatecznej ilości zbiorów zbóż uprawnych, stanowił podstawę diety ludności oraz zwierząt hodowlanych .

Chlebowce są słodkie, jednak muszą zostać spożyte jak najwcześniej od osiągnięcia dojrzałości, ponieważ w późniejszym czasie rozwijają się w nim bardzo ostre smaki. Z tego względu praktykowany jest wczesny zbiór owoców – zanim dojrzeją na drzewie. Po zerwaniu są przechowywane do czasu przydatności do spożycia .

Dżakfrut, a także jego liście i kora, były szeroko stosowane w medycynie ze względu na swoje właściwości przeciwnowotworowe, przeciwdrobnoustrojowe, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne, przyspieszające gojenie ran oraz hipoglikemiczne .

Owoc chlebowca - wartości odżywcze

Owoc chlebowca jest bogaty w białko oraz węglowodany. Ma jednak niską wartość energetyczną, ze względu na wysoką zawartość wody.

Wartości odżywcze w przeliczeniu na 100 g owocu chlebowca :

  • Woda – 72,0 – 94,0 g,
  • Kalorie – 94 kcal,
  • Białko – 1,2 – 1,9 g,
  • Tłuszcz – 0,1 – 0,4 g,
  • Węglowodany – 16,0 – 25,4 g,
    • Cukry proste – 20,6 g,
    • Błonnik pokarmowy – 1,0 – 1,5 g.

Owoc chlebowca jest bogaty w węglowodany oraz błonnik pokarmowy

Zawartość węglowodanów w owocu chlebowca waha się od 16,0 – 25,4 g na 100 g dojrzałego owocu . Dżakfrut zawiera duże ilości błonnika pokarmowego, dzięki czemu reguluje perystaltykę jelit oraz skraca czas ekspozycji organizmu na substancje toksyczne .

zdrowe

Owoc chlebowca - witaminy i składniki mineralne

Owoc chlebowca stanowi doskonałe źródło witaminy C  oraz jako jeden z nielicznych owoców dostarcza kompleks witamin z grupy B, między innymi tiaminę, ryboflawinę, pirydoksynę, niacynę i kwas foliowy

Witaminy i składniki mineralne w przeliczeniu na 100 g owocu chlebowca :

  • Tiamina – 3,9 mg (354,5% RWS),
  • Witamina C – 18,5 mg (23,1% RWS),
  • Potas – 299,0 mg (15,0% RWS),
  • Magnez – 27,0 mg (7,2% RWS),
  • Żelazo – 0,8 mg (5,7% RWS),
  • Fosfor – 39,5 mg (5,6% RWS),
  • Wapń – 33,5 mg (4,2% RWS),
  • Ryboflawina – 0,055 mg (3,9% RWS),
  • Witamina A – 8,9 ug (1,1% RWS).

Dżakfrut jest bogatym źródłem witaminy C

Obecna w dżakfrucie witamina C jest jednym z najsilniejszych przeciwutleniaczy, zdolnym do neutralizacji stresu oksydacyjnego. Witamina C sprzyja wchłanianiu żelaza, wapnia i kwasu foliowego. Zmniejsza także ryzyko nowotworów złośliwych poprzez udział w syntezie immunoglobulin i interferonów (białek uwalnianych w procesach odpornościowych organizmu), a także w hamowaniu produkcji należącej do cytokin prozapalnych interleukiny-18 (IL-18). Witamina C działa również bezpośrednio na biosyntezę kolagenu, tym samym odpowiadając za jędrność skóry .

Owoc chlebowca jest doskonałym źródłem tiaminy 

Dojrzały owoc chlebowca dostarcza wysokich dawek witaminy B1 (tiaminy). Tiamina odpowiada za prawidłową pracę układu nerwowego, sercowo-naczyniowego oraz odpornościowego. Jej niedobór prowadzi do zaburzeń psychicznych oraz nieprawidłowości w procesie widzenia

Owoc chlebowca dostarcza znaczących ilości potasu, magnezu oraz wapnia

  • Potas ma korzystny wpływ na funkcję serca i naczyń krwionośnych oraz znacząco obniża ciśnienie krwi . Ponadto ma ochronny wpływ na pracę nerek - jego wysokie spożycie jest związane ze zmniejszonym ryzykiem wystąpienia niewydolności nerek oraz kamicy nerkowej. Potas odgrywa również pośrednią rolę w utrzymaniu odpowiedniej gospodarki kostnej - zmniejszając wydalanie wapnia z moczem, korzystnie wpływa na mineralizację kośćca
  • Magnez oprócz tego, że odgrywa kluczową rolę w przekaźnictwie nerwowym i nerwowo-mięśniowym oraz w regulacji skurczu mięśni, normalizuje ciśnienie krwi oraz metabolizm insuliny . Magnez wraz z wapniem odgrywają kluczową rolę w gospodarce kostnej, ale mają również istotne znaczenie we wchłanianiu oraz metabolizmie glukozy i aminokwasów. Ponadto odpowiadają za prawidłową fukcję układu sercowo-naczyniowego .
  • Wapń wspiera właściwe funkcjonowanie gospodarki hormonalnej oraz prawidłowe krzepnięcie krwi .

Owoc chlebowca - składniki aktywne

Owoc chlebowca zawiera związki aktywne (fitozwiązki), takie jak karotenoidy, flawonoidy, izoflawony, saponiny czy taniny .

Dżakfrut zawiera szereg składników bioaktywnych

  • Karotenoidy są to związki bioaktywne o silnym działaniu przeciwutleniającym, hamującym karcinogenezę oraz indukującym apoptozę (programowaną śmierć) komórek. Wysokie spożycie karotenoidów jest skorelowane ze zmniejszonym ryzykiem wystąpienia raka piersi, szyjki macicy, jajnika, jelita grubego, a także chorób układu krążenia i oczu .
  • Flawonoidy skutecznie hamują uwalnianie mediatorów stanu zapalnego z komórek tucznych, neutrofili i makrofagów . Przypisuje się im ponadto właściwości przeciwzapalne, przeciwmutagenne i przeciwrakowe, w połączeniu ze zdolnością do modulowania funkcji kluczowych enzymów komórkowych .
  • Izoflawony są to fitoestrogeny o budowie zbliżonej do ludzkiego hormonu 17-β-estradiolu, dzięki czemu mogą wiązać się z receptorami estrogenowymi, tym samym wywierać wiele korzyści zdrowotnych. Ich spożycie jest dodatnio skorelowane ze zmniejszeniem wystąpienia raka piersi i prostaty, chorób układu krążenia i osteoporozy, a także z łagodzeniem objawów pomenopauzanych .

Owoc chlebowca - właściwości zdrowotne

Owoc chlebowca ma silny potencjał antyoksydacyjny 

Świeże nasiona oraz miąższ owocu chlebowca mają istotne działanie przeciwutleniające, które polega na redukcji obecnego w organizmie uogólnionego stanu zapalnego .

Obecne w owocu chlebowca przeciwutleniacze mają udowodnione działanie zapobiegające powstawaniu komórek nowotworowych oraz odgrywają istotną rolę w redukcji nasilenia choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy .

Substancje bioaktywne obecne w dżakfrucie mają także silne działanie chemoprotekcyjne, a także zmniejszające mutagenność aflatoksyny B1 (mikotoksyny wytwarzanej przez grzyby o silnym działaniu karcinogennym) oraz proliferację komórek rakowych . Mogą one stanowić skuteczną pomoc w zapobieganiu lub leczeniu raka chłoniaka.

Owoc chlebowca ma pozytywny wpływ na pracę układu sercowo-naczyniowego

Składniki bioaktywne obecne w owocu chlebowca mają udowodnione działanie obniżające ciśnienie krwi, redukujące ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych i udaru oraz zmniejszające stężenie homocysteiny we krwi .

Ekstrakt z liści chlebowca poprawia tolerancję glukozy

Udowodniono, że ekstrakt z liści chlebowca znacznie poprawia tolerancję glukozy zarówno u osób zdrowych jak i pacjentów chorujących na cukrzycę .

Owoc chlebowca ma właściwości przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne

Owoc chlebowca zawiera lektynę wiążącą chitynę, która wykazuje zdolność do hamowania wzrostu grzybów Fusarium moniliforme i Saccharomyces cerevisiae. 

Ekstrakty z łodyg, korzeni, kory, twardzieli, liści, owoców i nasion chlebowca wykazują natomiast działanie przeciwbakteryjne

Mąka z nasion chlebowca ma wysoką wartość odżywczą oraz właściwości przeciwutleniające i prebiotyczne

Mąka z nasion chlebowca ma wysoką wartość odżywczą oraz silne właściwości przeciwutleniające i probiotyczne

Wartości odżywcze w przeliczeniu na 100 g mąki z nasion chlebowca:

  • Białko – 14 g,
  • Tłuszcz – 1 g,
    • Jednonienasycone kwasy tłuszczowe – 4 g,
    • Wielonienasycone kwasy tłuszczowe - 46 g,
  • Węglowodany – 74 g,
    • Błonnik pokarmowy – 31 g.

Udowodniono, że mąka z nasion chlebowca ma silny potencjał antyoksydacyjny oraz wykazuje działanie prebiotyczne na szczepy Lactobacillus casei oraz Bifidobacterium longum .

Owoc chlebowca - przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem do spożycia owocu chlebowca jest alergia na lateks oraz pyłki brzozy.

Reakcja anafilaktyczna po spożyciu owocu występuje bardzo rzadko – odnotowano dwa niezależne przypadki reakcji alergicznej po spożyciu owocu chlebowca u pracowników służby zdrowia z Tajlandii i Florydy, rutynowo stosujących materiały lateksowe . Wstrząs anafilaktyczny zaobserwowano jednak również u młodego mężczyzny uczulonego na lateks, niebędącego pracownikiem służby zdrowia . U mężczyzny wystąpiła natychmiastowa reakcja alergiczna po spożyciu owocu chlebowca – świąd oka i obrzęk okołooczodołowy. Po piętnastu minutach pojawił się ucisk w klatce piersiowej, duszność oraz pokrzywka na całym ciele. Wymienia się dwa potencjalne czynniki przyczyniające się do reakcji anafilaktycznej – alergia na lateks oraz alergia krzyżowa z pyłkami brzozy.

Uwaga

uwaga!

W związku z obecnością lateksu w owocu chlebowca, osoby uczulone na lateks oraz pyłki brzozy, powinny unikać spożywania tego owocu.

Owoc chlebowca - ciekawostka

Nasiona chlebowca są bogatym źródłem związków zapachowych zbliżonych do nasion kakaowca . Wykazano, że najbardziej zbliżony profilem zapachowym do tradycyjnego proszku kakaowego jest proszek z pestek chlebowca powstały w wyniku fermentacji, a następnie suszenia, prażenia i ekstrakcji nasion.

Więcej podobnych treści

  • autor:

    Natalia Kalinowska


Czy ten artykuł okazał się pomocny?

Oceń wpis i pomóż nam w stworzeniu najlepszego w polskim internecie źródła wiedzy o zdrowiu. Czekamy na Twoje uwagi :)

Dziękujemy za oddany głos!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Cieszymy się, że znalazłeś w tym artykule to, czego szukałeś ;)

Dziękujemy za komentarz!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Dołożymy wszelkich starań aby nasze artykuły były lepsze.

Twoim zdaniem czegoś tu zabrakło?

Daj nam znać, a wspólnie uzupełnimy ten artykuł


Spis badań i źródeł

  • Mushumbusi D. G.: Production and Characterization of Jackfruit Jam, [Master of Science in Food Science Thesis], Morogoro, Tanzania: Sokoine University of Agriculture, 2015.
  • Baliga M.S., Shivashankara A.R., Haniadka R., Dsouza J., Bhat H.P.: Phytochemistry, nutritional and pharmacological properties of Artocarpus heterophyllus Lam. (jackfruit): A review, Food Research International 2011, 44(9): 1800-1811.
  • Caritá A.C., Fonseca-Santos B., Shultz J.D., Michniak-Kohn B., Chorilli M., Leonardi G.R.: Vitamin C: One compound, several uses. Advances for delivery, efficiency and stability, Nanomedicine 2020, 24: 102117.
  • Chrips N. R., Balasingh R. G. S., Kingston C.: Nutrient constituens of negleted varieties of Artocarpus heterophyllus Lam. from Kanyakumari district, South India, Journal of Basic and Applied Biology 2008, 2: 36-37.
  • Fernando M.R., Wickramasinghe S.M.D.N., Thabrew M.I., Ariyananda P.L., Karunanayake E.H.: Effect of Artocarpus heterophyllus and Asteracanthus longifolia on glucose tolerance in normal human subjects and in maturity-onset diabetic patients, Journal of Ethnopharmacology 1991, 31(3): 277-282.
  • Gröber U., Schmidt J., Kisters K.: Magnesium in Prevention and Therapy, Nutrients 2015, 7(9): 8199-8226.

Masz pytanie?

Jeśli chciałbyś wiedzieć więcej na ten temat lub wiesz jak uzupełnić artykuł, napisz do nas. Nasi specjaliści udzielą Tobie szybkiej odpowiedzi i przeanalizują proponowane zmiany w treści.

Administratorem Twoich danych osobowych jest vitapedia.pl. Twoje dane posłużą nam wyłącznie do kontaktowania się z Tobą.

Newsletter