Ziele angielskie

  • autor:

    Martyna Szałankiewicz

    Dietetyk kliniczny

    Dietetyk kliniczny, wykładowca akademicki, autorka publikacji naukowych oraz artykułów popularnonaukowych.

Ziele angielskie

Ostatnia aktualizacja: 19 kwietnia 2023

  • Pisząc ten artykuł, korzystaliśmy z:
  • 3źródła
  • 27badań

Ziele angielskie to popularna przyprawa, która jest owocem drzewa pimentowego (Pimenta dioica), zwanego także korzennikiem lekarskim, z rodziny mirtowatych (Myrtaceae Juss). Roślina ta jest wiecznie zielona i osiąga nawet 10 metrów wysokości. Wbrew powszechnej opinii nie pochodzi z Anglii, natomiast naturalnie występuje na Karaibach, w Ameryce Środkowej i Południowej.

 

 


W pigułce

  • Ziele angielskie to niezwykle aromatyczna przyprawa o szerokim zastosowaniu w medycynie ludowej wielu krajów. Jednakże nie wszystkie jej przypisywane właściwości terapeutyczne zostały potwierdzone w badaniach naukowych.
  • Ziele angielskie jest źródłem witaminy C, składników mineralnych (wapń, żelazo, miedź, magnez, cynk, fosfor) oraz błonnika pokarmowego.
  • Ziele angielskie zawiera liczne związki bioaktywne o silnym działaniu przeciwutleniającym, w tym eugenol, limonen, alfa-pinen, beta-pinen, mircen.
  • Ziele angielskie wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe oraz przeciwnowotworowe.
  • Istnieją pewne przesłanki naukowe, które wskazują, że ziele angielskie może być pomocne w leczeniu zainfekowanych ran oraz w chorobach metabolicznych.
  • Spożywanie ziela angielskiego oraz jego ekstraktów nie jest zalecane osobom z uczuleniem na eugenol oraz osobom z chorobami układu sercowo-naczyniowego, wątroby oraz nerek.
  • Ziela angielskiego w nadmiernych ilościach nie powinny konsumować również kobiety ciężarne oraz karmiące piersią. Podawanie przyprawy małym dzieciom jest przeciwwskazane.

Anglojęzyczna nazwa owoców drzewa pimentowego brzmi „allspice”, co w wolnym tłumaczeniu oznacza „wielość przypraw”. Z etymologią tego pojęcia łączy się smak ziela angielskiego, który przypomina kombinację kilku aromatycznych przypraw, takich jak  goździki, cynamon, gałka muszkatołowa i pieprz. W języku polskim ziele angielskie znane jest pod swoją zwyczajową nazwą, ponieważ pierwotnie było ono importowane z Anglii. Mniej popularne określenia tej przyprawy to pieprz jamajski, piment, owoce amomka oraz nowe korzenie  .

Ziele angielskie było niegdyś wykorzystywane przez rdzennych Indiach z dorzecza Orinoko- obok wanilii i chili stanowiło cenny składnik pitnej czekolady. Majowie i Aztekowe wykorzytywali owoce korzennika do rytułałów religilnych oraz kulinarnych .

Ziele angielskie ma bogatą historię zastosowania w medycynie ludowej wielu krajów. Mieszkańcy Jamajki i Kostaryki piją gorącą herbatę z owocami drzewa pimentowego na przeziębienie, bolesne miesiączki i niestrawności. Guatemalczycy wykorzystują rozgniecioną przyprawę w formie okładów na siniaki, bóle stawowe i mięśniowe. Poza naturalnym obszarem występowania, ziele angielskie cenione jest również w Indiach, gdzie stanowi wartościowy składnik stosowany w Ayurvedzie- przede wszystkim w łagodzeniu stanów zapanych dróg oddechowych oraz różnych bólów zębów. Niestety nie wszystkie wymienione funkcje terapeutyczne tej przyprawy zostały poparte dowodami naukowymi

Ziele angielskie posiada wiele właściwości prozdrowotnych oraz walorów smakowych  przez co powszechnie wykorzytywane  jest:

  • w przemyśle spożywczym- jako przyprawa kuchenna oraz składnik wielu produktów, potraw i alkoholi,
  • w przemyśle kosmetycznym- do produkcji perfum, świec, olejków zapachowych,
  • w przemyśle chemicznym- jako naturalna alternatywa dla pestycydów i fungicydów .

Ziele angielskie - wartości odżywcze

Ziele angielskie jest niskokaloryczną przyprawą- 100 g dostarcza 263 kcal, natomiast zwyczajowa porcja (1 łyżeczka= 1,9 g) zaledwie 4,9 kcal.

Jest również cennym źródłem błonnika pokarmowego oraz wielu składników mineralnych, takich jak: wapń, żelazo, miedź, magnez, cynk oraz fosfor. Ziele angielskie zawiera również spore ilości witaminy C. Jednak z uwagi na niskie spożycie tej przyprawy w codziennej diecie ilość dostarczonych przez nią składników odżywczych jest niewielka  .

Składniki bioaktywne w zielu angielskim

W zielu angielskim znajduje się wiele składników bioaktywnych, głównie kwasy fenolowe (kwas galusowy, kwas kawowy), flawanoidy (kwercetyna) oraz kumaryny (bergamotyna).

Niezwykle zasobny w przeciwutleniacze jest pozyskiwany z przyprawy olejek etetyczny, którego składnikami są eugenol, limonen, alfa-pinen, beta-pinen, mircen . Wykazują one potwierdzone badaniami właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz przeciwwirusowe .

Ziele angielskie - właściwości

Ziele angielskie ma działanie przeciwzapalne

Wyniki badań naukowych przeprowadzonych na modelach zwierzęcych oraz in vitro na liniach komórkowych potwierdzają przeciwzapalne właściwości ziela angielskiego. Owa przyprawa za sprawą obecnych w niej olejków eterycznych hamuje produkcję cytokin prozapalnych. Naukowcy sugerują, że ekstrakty z ziela angielskiego mogą być skuteczną, naturalną alternatywą dla popularnych NPLZ-tów (niesteroidowe leki przeciwzapalne) w leczeniu stanów zapalnych u ludzi .

Ziele angielskie ma działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze

Ze względu na obecność olejków eterycznych, których głównym składnikiem jest eugenol, ziele angielskie wykazuje silne działanie bakterio- oraz grzybobójcze.

W badaniach in vitro naukowcy zaobserwowali, że ekstrakty z ziela angielskiego skutecznie niszczą wiele szczepów bakterii chorobotwórczych przenoszonych głównie przez żywność, m.in: Shigella, Vibrio, Listeria, Bacillus, Salmonella, Escherichia, Pseudomonas, Staphylococcus. Opisywana przyprawa hamuje również rozwój grzybów, np. Aspergillus flavus oraz aflatoksyn (aflatoksyna B1). Uzyskane wyniki mogą sugerować potencjalne zastosowanie ekstraktów ziela angielskiego jako konserwanta produktów spożywczych .

Ziele angielskie działa przeciwwirusowo

Przeciwwirusowe właściwości ziela angielskiego, szczególnie hamujące rozwój norowirusów, które są częstą przyczyną występowania nieżytu żołądka i jelit, zostały potwierdzone badaniami in vitro. Patogeny poddane ekspozycji na olejek eteryczny z ziela angielskiego znacząco zmniejszały swoją zakaźność. Ekstrakt niszczył również kapsyd wirusa MNV .

Ziele angielskie wykazuje potencjał przeciwnowotworowy

W badaniu z 2015 roku, które zostało przeprowadzone na myszach z wszepionym nowotworem piersi, naukowcy zaobserowali pozytywny efekt terapetyczny w następstwie podaży ekstraktu z ziela angielskiego. U zwierząt z grupy badanej, którym doustnie suplementowano wodny wyciąg z przyprawy wykryto zahamowanie wzrostu guza o 38% w porównaniu do grupy kontrolnej, która nie otrzymywała ekstraktu. Mechanizm przeciwnowotworowy polegał na indukowaniu śmierci komórek guza poprzez autofagię („samozjadanie”) i zatrzymanie cyklu komórkowego .

Z kolei w badaniu z 2013 roku na ludzkich liniach komórkowych, naukowcy dowiedli, że zastosowanie ekstraktu z ziela angielskiego działa antyproliferacyjnie (zapobiega rozmnażaniu się komórek) i cytotoksycznie (uszkadzanie lub niszczenie komórek) w stosunku do raka prostaty .

Podsumowanie

Ekstrakt z ziela angielskiego wykazuje potencjał przeciwnowotworowy wobec dwóch rodzajów guzów - raka piersi i prostaty. Niestety póki co brak jest badań, które potwierdzałyby podobne efekty w przypadku innych rodzajów nowotworów.

 Ziele angielskie może być pomocne w leczeniu ran

Aktywność przeciwdrobnoustrojowa ziela angielskiego wykazała pozytywny efekt terapeutyczny w leczeniu zainfekowanych ran u myszy w jednym z przeprowadzonych eksperymentów. Badacze zaobserwowali, że podawanie olejku z ziela angielskiego na zranioną skórę zwierząt powodowało niszczenie patogenów. Naukowcy zasugerowali, że ekstrakty z ziela angielskiego mogą być skutecznym środkiem antyseptycznym, pomocnym w leczeniu otwartych uszkodzeń ciała także u ludzi. Niemniej potrzeba jest większa ilość badań potwierdzających te właściwości przyprawy .

Ziele angielskie może być pomocne w  leczeniu chorób metabolicznych 

W eksperymencie na modelu komórkowym, naukowcy zbadali zastosowanie ekstraktów z ziela angielskiego oraz goździków na aktywację receptorów kwasów żółciowych TGR5, które są odpowiedzialne za regulacje różnych procesów metabolicznych, m.in.: wydzielanie insuliny w trzustce, trawienie etc. Otrzymane wyniki badania sugerują, że zawarte w ekstraktach przypraw kwasy triterpenowe działają jako aktywator receptora TGR5 a tym samym regulują gospodarkę energetyczną oraz szlaki metaboliczne organizmu. To odkrycie może mieć znaczenie w profilatyce oraz leczeniu chorób metabolicznych, takich jak otyłość czy cukrzyca typu 2. Jednakże potrzebna jest większa ilość wysokiej jakości badań klinicznych aby jednoznacznie potwierdzić uzyskane efekty .

zdrowe

Ziele angielskie - przeciwwskazania

Ziele angielskie w swoim składzie zawiera wysoką zawartość eugenolu, który może wywoływać różne reakcje niepożądane. Eugenol przeciwwskazany jest:

  • u osób, które są na niego uczulone,
  • u osób z chorobami układu krążenia- eugenol może wpływać na zwiększenie aktywności leków przeciwzakrzepowych,
  • u osób ze schorzeniami wątroby i nerek .

Ziele angielskie może także wywoływać alergię u osób uczulonych .

Ziele angielskie w ciąży

Kobiety w ciąży oraz karmiące piersią powinny zachować ostrożność w spożywaniu ziela angielskiego oraz jego ekstraktów. Eugenol, który jest głównym związkiem bioaktywnym przyprawy może przenikać przez łożysko oraz być wydzielany wraz z mlekiem .

Podawanie ziela angielskiego małym dzieciom jest przeciwwskazane- zarówno ze względu na wysokie prawdopodobieństwo zakrztuszenia (w przypadku niezmielonej formy przyprawy) oraz z uwagi na możliwe wystąpienie skutków ubocznych poprzez zawartość składnika aktywnego w przyprawie (eugenolu), takich jak: uszkodzenie wątroby, problemy z oddychaniem, drgawki .

Ziele angielskie w kuchni

Ziele angielskie to przyprawa o charakterystycznym, intensywnym smaku i zapachu, która łączy nuty cynamonu, goździków, gałki muszkatołowej oraz pieprzu. Wykorzystywana jest w kuchni na wiele sposobów:

  • do marynat- świetnie pasuje do wieprzowiny, wołowiny, jagnięciny, dziczyzny oraz ryb; dodaje im wyrazistego smaku i aromatu,
  • do sosów i zup- szczególnie do sosów pomidorowych i do dań kuchni meksykańskiej,
  • do wypieków- przyprawa dobrze komponuje się z wypiekami, takimi jak pierniki, ciasta dyniowe czy jabłkowe,
  • do napojów- zmielone ziele angielskie można dodać do herbaty, kawy, kakao czy przygotowywanych w domu likierów i nalewek, aby nadać im ciepłego i aromatycznego smaku.

Czym zastąpić ziele angielskie?

Do zastąpienia ziela angielskiego można użyć:

  • gałki muszkatołowej,
  • goździków,
  • cynamonu,
  • kolendry.

Warto jednak pamiętać, że żadna z tych przypraw nie będzie dokładnym zamiennikiem ziela angielskiego, dlatego warto wypróbować różne proporcje i dostosować je do indywidualnych potrzeb smakowych.

Więcej podobnych treści

  • autor:

    Martyna Szałankiewicz

    Dietetyk kliniczny

    Dietetyk kliniczny, wykładowca akademicki, autorka publikacji naukowych oraz artykułów popularnonaukowych.


Czy ten artykuł okazał się pomocny?

Oceń wpis i pomóż nam w stworzeniu najlepszego w polskim internecie źródła wiedzy o zdrowiu. Czekamy na Twoje uwagi :)

Dziękujemy za oddany głos!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Cieszymy się, że znalazłeś w tym artykule to, czego szukałeś ;)

Dziękujemy za komentarz!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Dołożymy wszelkich starań aby nasze artykuły były lepsze.

Twoim zdaniem czegoś tu zabrakło?

Daj nam znać, a wspólnie uzupełnimy ten artykuł


Spis badań i źródeł

Masz pytanie?

Jeśli chciałbyś wiedzieć więcej na ten temat lub wiesz jak uzupełnić artykuł, napisz do nas. Nasi specjaliści udzielą Tobie szybkiej odpowiedzi i przeanalizują proponowane zmiany w treści.

Administratorem Twoich danych osobowych jest vitapedia.pl. Twoje dane posłużą nam wyłącznie do kontaktowania się z Tobą.

Newsletter