Guarana - właściwości, stosowanie, skutki uboczne

  • autor:

    Paulina Styś-Nowak

    Dietetyk

    Ukończyła studia na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Autorka wielu artykułów popularnonaukowych na temat żywienia i szeroko pojętej dietetyki.

Guarana - właściwości, stosowanie, skutki uboczne

Ostatnia aktualizacja: 09 stycznia 2024

  • Pisząc ten artykuł, korzystaliśmy z:
  • 7źródła
  • 7badań

Guarana to powszechne określenie dla drzewa owocowego Paullinia cupana, którego nasiona cechują się wysoką zawartością kofeiny. Obecnie można znaleźć ją w wielu suplementach diety, napojach energetycznych i bezalkoholowych.


W pigułce

  • Guarana cechuję się najwyższą zawartością kofeiny ze wszystkich naturalnych źródeł pokarmowych.
  • Guarana jest także doskonałym źródłem innych substancji aktywnych: teofiliny, teobrominy, garbników, katechin i procyjanidyn.
  • Guarana słynie z działania pobudzającego i przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia oraz wzrostu poziomu koncentracji.
  • Guarana w teorii może przyspieszać odchudzanie i zmniejszać ryzyko chorób sercowo - naczyniowych, jednak brakuje badań z udziałem ludzi, które to potwierdzają.
  • Suplementy diety zawierają 400 - 500 mg ekstraktu z guarany na dzień, co daje 50 - 100 mg kofeiny.
  • Nadużywanie produktów z guaraną (szczególnie suplementów diety i napojów energetycznych) stwarza ryzyko nadmiernego spożycia kofeiny i związanych z tym skutków ubocznych.
  • Guarany nie powinny stosować kobiety w ciąży i karmiące piersią, dzieci i młodzież, osoby z chorobami ze strony przewodu pokarmowego i nadciśnieniem tętniczym.

Co to jest guarana?

Guarana (gwarana) to roślina o naukowej nazwie Paullinia cupana, pochodząca z dorzecza Amazonki w Brazylii. Owoce guarany są zamknięte w czerwonych torebkach, które pękają po osiągnięciu dojrzałości, ukazując czarne nasiona z białą osnówką, przypominające ludzkie oko.

Z prażonych i sproszkowanych nasion owoców guarany otrzymuje się ekstrakt o cennych właściwościach pobudzających. Głównymi składnikami aktywnymi guarany są kofeina i inne alkaloidy ksantynowe (teofilina i teobromina), a także garbniki, katechiny i procyjanidyny . Duża zawartość wymienionych związków wpływa na wysoki potencjał przeciwutleniający guarany .

Wiedza

wiem więcej!

Nasiona Paullinia cupana to najwyższe naturalne źródło kofeiny (2 - 8%). Zawierają jej 3 razy więcej niż ziarna kawy (1 - 3%) .

Jakie właściwości ma guarana?

Guarana jest suplementowana przede wszystkim z uwagi na właściwości pobudzające, związane z wysoką zawartością kofeiny. Kofeina działa stymulująco na ośrodkowy układ nerwowy (poprzez blokowanie receptorów adenozynowych) co prowadzi do redukcji uczucia zmęczenia i senności, a zwiększenia czujności i koncentracji.

Z działaniem tym wiąże się tradycyjne, lecznicze zastosowanie guarany przez plemiona amazońskie, obejmujące m.in. zmniejszenie poziomu zmęczenia, głodu i pragnienia, a także terapię bólu głowy i bóli menstruacyjnych.

Czy guarana odchudza?

Suplementy z guaraną są bardzo często promowane jako skuteczne środki na odchudzanie. Choć badania na zwierzętach dają obiecujące wyniki  , niestety brakuje badań klinicznych z udziałem ludzi, które mogłyby potwierdzić korzyści ze stosowania samej guarany u osób z nadwagą i otyłością.

Wiadomo jednak, że sama kofeina przyczynia się przyspieszenia tempa metabolizmu w oragnizmie. Metaanaliza z 2019 roku wykazała, że każde podwojenie ilości kofeiny w diecie wiązało się z większym spadkiem masy ciała o 22%, zmniejszeniem BMI o 17% i spadkiem ilości tkanki tłuszczowej o 28% .

Na tej podstawie można przypuszczać, że stosowanie guarany sprzyja szybszej utracie masy ciała u osób, które wprowadziły ujemny bilans kaloryczny w diecie.

Czy guarana zmniejsza ryzyko chorób przewlekłych?

Badanie obserwacyjne osób żyjących w brazylijskim regionie uprawy Paullinia cupana wykazało, że nawykowe spożycie guarany wiąże się z niższym ciśnieniem krwi oraz poziomem cholesterolu, a także z mniejszym ryzykiem otyłości i zespołu metabolicznego w porównaniu do osób, które w ogóle nie spożywają guarany .

W badaniach na zwierzętach wykazano także potencjał przeciwnowotworowy i kardioprotekcyjny ekstraktu z guarany. Jednak dopiero wysokiej jakości randomizowane badania kliniczne z udziałem ludzi pozwolą ocenić dokładne właściwości zdrowotne ekstraktu z tej rośliny.

zdrowe

Jak stosować guaranę?

Guarana może być przyjmowana w postaci tabletek, proszków i produktów płynnych. Bardzo często stanowi dodatek do herbat i wieloskładnikowych suplementów diety, zalecanych na odchudzanie, poprawę koncentracji i szybsze przyswajanie wiedzy.

Guarany nie należy przyjmować na noc, ponieważ może powodować problemy ze snem. Niewskazane jest także łączenie guarany z alkoholem.

Guarana w tabletkach

Brakuje danych dotyczących zalecanego dawkowania guarany. Zawartość ekstraktu z guarany występująca w popularnych suplementach diety waha się w granicach 400 - 500 mg na dzień i dostarcza ok. 50 - 100 mg kofeiny. W suplementach wieloskładnikowych ilości te są z reguły mniejsze. W ograniczonych badaniach klinicznych stosowano dawkowanie guarany w ilości 75 - 1000 mg na dobę.

Guarana w proszku

W sklepach ze zdrową żywnością i przez internet można zakupić guaranę w proszku, którą dodaje się do wody i pokarmów (np. owsianki, koktajlu). Zalecana ilość guarany w proszku wynosi zwykle 3 g na dobę (1 łyżeczka) i zawiera ok. 100 - 120 mg kofeiny.

Uwaga

uwaga!

Guarana jest jednym z głównych składników bezalkoholowych napojów energetycznych o działaniu pobudzającym. Jednocześnie warto pamiętać, że produkty te zwykle zawierają duże ilości cukru, wykazującego szeroko zakrojony negatywny wpływ na zdrowie.

Guarana - możliwe skutki uboczne

Guarana stosowana w zalecanych dawkach jest bezpieczna dla zdrowia i nie przyczynia się do uszkodzenia wątroby czy żółtaczki .

Zbyt wysokie dawki guarany wywołują skutki uboczne charakterystyczne dla nadużycia kofeiny:

  • pobudzenie,
  • dezorientację i niepokój,
  • drżenie,
  • bezsenność,
  • wzrost ciśnienia,
  • kołatanie serca,
  • ból głowy .
Uwaga

uwaga!

Stosowanie jednocześnie wielu produktów zawierających kofeinę (np. napoje energetyzujące, suplementy diety z guaraną i samą kofeiną, picie dużych ilości kawy) może doprowadzić do wywołania toksyczności kofeiny. Zdrowe osoby dorosłe powinny przyjmować maksymalnie 400 mg kofeiny na dobę.

Guarana - przeciwwskazania do suplementacji

Przeciwwskazania do suplementacji guarany są takie same jak w przypadku samej kofeiny i obejmują:

  • refluks żołądka,
  • chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy,
  • choroby wątroby,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • stosowanie niektórych leków, m.in. leków psychotropowych i na nadciśnienie .

Ostrożność w stosowaniu guarany powinny zachować kobiety w ciąży i karmiące piersią. Kofeina przenika przez łożysko do płodu i zwiększa ryzyko poronienia oraz niskiej masy urodzeniowej dziecka .

Nadmiar kofeiny w przypadku dzieci może dawać takie same skutki uboczne jak u dorosłych, a także wpływać negatywnie na ich rozwój. Dzieci i młodzież powinny unikać spożycia napojów z guaraną i kofeiną.

Podsumowanie

Kobiety w ciąży, planujące dziecko, a także karmiące piersią powinny spożywać  ≤300 mg kofeiny na dobę, co odpowiada 2 - 3 filiżankom kawy lub 4 filiżankom herbaty w ciągu dnia. Stosowanie suplementów diety z guaraną stwarza realne ryzyko przekroczenia tej dawki.

Więcej podobnych treści

  • autor:

    Paulina Styś-Nowak

    Dietetyk

    Ukończyła studia na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Autorka wielu artykułów popularnonaukowych na temat żywienia i szeroko pojętej dietetyki.


Czy ten artykuł okazał się pomocny?

Oceń wpis i pomóż nam w stworzeniu najlepszego w polskim internecie źródła wiedzy o zdrowiu. Czekamy na Twoje uwagi :)

Dziękujemy za oddany głos!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Cieszymy się, że znalazłeś w tym artykule to, czego szukałeś ;)

Dziękujemy za komentarz!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Dołożymy wszelkich starań aby nasze artykuły były lepsze.

Twoim zdaniem czegoś tu zabrakło?

Daj nam znać, a wspólnie uzupełnimy ten artykuł


Spis badań i źródeł

  • https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ptr.3437
  • CARE Study Group i wsp.: Maternal caffeine intake during pregnancy and risk of fetal growth restriction: a large prospective observational study. BMJ, 2008, 337, a2332.
  • Melanie A Heckman i wsp.: Caffeine (1, 3, 7-trimethylxanthine) in foods: a comprehensive review on consumption, functionality, safety, and regulatory matters. J Food Sci, 2010, 75(3), R77-87.
  • David J Woods i wsp.: Guarana: Paullinia cupana, P. sorbilis; also known as Brazilian cocoa and 'zoom'. J Prim Health Care, 2012, 4(2), 163-4.
  • Natália da Silva Lima i wsp.: Guarana (Paullinia cupana) Stimulates Mitochondrial Biogenesis in Mice Fed High-Fat Diet. Nutrients, 2018, 10(2), 165.
  • Reza Tabrizi i wsp.: The effects of caffeine intake on weight loss: a systematic review and dos-response meta-analysis of randomized controlled trials. Crit Rev Food Sci Nutr, 2019;59(16):2688-2696., 59(16), 2688-2696.

Masz pytanie?

Jeśli chciałbyś wiedzieć więcej na ten temat lub wiesz jak uzupełnić artykuł, napisz do nas. Nasi specjaliści udzielą Tobie szybkiej odpowiedzi i przeanalizują proponowane zmiany w treści.

Administratorem Twoich danych osobowych jest vitapedia.pl. Twoje dane posłużą nam wyłącznie do kontaktowania się z Tobą.

Newsletter