Stewia (E960)

  • dr Bartosz Kulczyński

    autor:

    dr Bartosz Kulczyński

    Dietetyk

    Dietetyk, doktorant na Wydziale Nauk o Żywności i Żywieniu, współzałożyciel Fundacji Dietoterapii i Promocji Zdrowia „Kierunek-Zdrowie”.

Ostatnia aktualizacja: 26 lipca 2021

  • Pisząc ten artykuł, korzystaliśmy z:
  • 7źródła
  • 11badań

Stewia (Stevia rebaudiana Bertoni) to roślina z rodziny astrowatych, która pochodzi z Paragwaju, i która to jest znana z wysokiej zawartości składników o właściwościach słodzących. Słowo "stewia" jest stosowane na co dzień jako nazwa handlowa dla związków słodzących - glikozydów stewiolowych (stewiozydów).

Wpływ na zdrowie:

Pozytywny

Nazwa:

Stewia

Alternatywne nazwy:

E960, stewiozydy, glikozydy stewiolowe

Grupa:

Dodatki do żywności

Sposób otrzymywania:

Ekstrakcja wodna suszonych liści stewii

ADI (dopuszczalne spożycie):

4 mg/kg masy ciała/dzień

Właściwości zdrowotne:

Obniża ciśnienie krwi, redukuje stężenie cukru we krwi, możliwe działanie ochronne na wątrobę, zmniejsza stany zapalne w przypadku chorób zapalnych jelit

Szkodliwość:

Bezpieczna dla zdrowia


W pigułce

  • Stewia (E960) to naturalny zamiennik cukru o wysokiej sile słodzącej (ok. 100-300x większej słodkości, niż cukier)
  • Stewia (E960) najczęściej jest dodawana do napojów gazowanych, czekolad, gum do żucia, wyrobów cukierniczych, musów owocowych, cukierków
  • Stewia nie dostarcza kalorii i nie powoduje próchnicy
  • Spożywanie stewii może być pomocne w utrzymaniu prawidłowego poziomu cukru we krwi
  • Stewia wykazuje działanie obniżające ciśnienie tętnicze
  • Stewia może prawdopodobnie wspomagać pracę wątroby i łagodzić stany zapalne u osób z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit
  • Stewia nie powoduje żadnych skutków ubocznych, w tym nie jest rakotwórcza, genotoksyczna i nie wywołuje alergii
  • Dla stewii został ustalony limit dopuszczalnego dzinnego spożycia (ADI) na poziomie 4 mg/kg masy ciała/dzień

Stewia (E960) - co to jest?

Stewia (E960) to powszechne określenie dla związków słodzących (glikozydów stewiolowych), które są szeroko wykorzystywane jako zamiennik cukru.

Stewia jest produktem niskokalorycznym. Wartość energetyczna stewii wynosi ok. 270/kcal, jednakże ze względu na to, że jest ona stosowana w śladowych ilościach to nie dostarcza żadnych kalorii.

Proces produkcji glikozydów stewiolowych polega na wysuszeniu liści stewii, a następnie poddaniu ich ekstrakcji wodnej (w gorącej wodzie). Następnie uzyskany ekstrakt jest filtrowany i oczyszczany z pozostałości organicznych i nieorganicznych. Tak przygotowany produkt jest poddawany suszeniu.

Glikozydy stewiolowe po raz pierwszy zastosowano na skalę przemysłową w Japonii, w 1971 roku.

Zastosowanie

Stewia (E960) to naturalna substancja intensywnie słodząca

W liściach stewi znajduje się szereg związków chemicznych, nazywanych glikozydami stewiolowymi, które charakteryzują się intensywnie słodkim smakiem, i które to są stosowane jako dodatek do żywności pod numerem E960. Do tej grupy składników zalicza się przede wszystkim [w nawiasie podano ich słodkość w porównaniu do cukru stołowego]:

  • Stewiozyd (140-300x)
  • Rebaudiozyd A (240-450x)
  • Rebaudiozyd B (300-350x)
  • Rebaudiozyd C (50-120x)
  • Rebaudiozyd D (200-300x)
  • Rebaudiozyd E (250-300x)
  • Rebaudiozyd F
  • Stewiolobiozyd (100-125x)
  • Dulkozyd A (15-120x)

Z kolei świeże liście stewii wykazują słodkość na poziomie 15-45x wyższym, niż cukier stołowy.

Stewia jest stosowana w wielu różnych produktach

Stewię (E960), a dokładnie glikozydy stewiolowe (stewiozydy) najczęściej można spotkać w produktach takich, jak:

  • Napoje gazowane
  • Herbata typu ice tea
  • Czekolada (np. biała czekolada)
  • Płatki śniadaniowe
  • Batony zbożowe
  • Cukierki, żelki, lizaki
  • Musy owocowe
  • Gumy do żucia
  • Wyroby cukiernicze

Ze stewi bardzo często przygotowuje się również słodzik stołowy, który można wykorzystywać w domach na co dzień jako zamiennik cukru. Stewię jako słodzik można kupić w kilku różnych formach, głównie w tabletkach, w płynie i w suszonych liściach.

Stewia ma wiele zalet fizykochemicznych, dzięki którym może być szeroko wykorzystywana w przemyśle spożywczym:

  • Jest stabilna w wysokiej temperaturze (200°C)
  • Nie ulega rozkładowiw szerokim zakresie pH (pH 3-9)
  • Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie
  • Nie ulega fermentacji

Stewia - właściwości zdrowotne

Zalety stosowania stewii na tle cukru stołowego

W porównaniu do cukru białego (sacharozy), stewia posiada kilka istotnych cech:

  • Nie powoduje próchnicy
  • Nie zwiększa stężenia glukozy we krwi (dlatego jest zalecana osobom z cukrzycą)
  • Nie dostarcza kalorii
  • Może być pomocna w utrzymaniu masy ciała

••• Stewia obniża ciśnienie tętnicze

Wyniki metaanalizy (analizy wielu badań naukowych) pochodzącej z 2019 roku potwierdziły, że stewia ma działanie hipotensyjne, czyli obniżające ciśnienie krwi.

Naukowcy wykazali, że stosowanie glikozydów stewiolowych spowodowało znaczące obniżenie skurczowego ciśnienia krwi, średnio o 6,32 mmHg.

••• Stewia pomaga utrzymywać prawidłowy poziom glukozy we krwi

Badanie wykonane z udziałem ludzi dowiodło, że spożywanie stewii wraz z posiłkiem pozwala na obniżenie poziomu cukru we krwi.

Szereg przeprowadzonych doświadczeń na zwierzętach z wywołaną cukrzycą pokazał, że stosowanie stewii (np. w postaci suszonych liści lub stewiozydów) może przyczyniać się do obniżenia stężenia cukru we krwi, m.in. poprzez działanie ochronne na komórki beta trzustki, które wydzielają insulinę.

Dodatkowo naukowcy sugerują, że stewia może łagodzić powikłania cukrzycowe, w tym może chronić nerki przed uszkodzeniami.

Uzyskanie wyniki badań świądczą o tym, że stewia może być wartościowym zamiennikiem cukru, w tym głównie u osób zmagających się z cukrzycą typu 2.

•• Stewia łagodzi objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG)

W jednej z prac naukowych jej autorzy zaosberwowali, że stewiozydy mogą łagodzić stany zapalne w tkankach okrężnicy i przyczyniać się do obniżenia wskaźnika aktywności choroby.

Dane te oznaczają, że stewia może mieć potencjalne zastosowanie jako dodatek do diety ukierunkowanej na wspomaganie leczenia nieswoistych chorób zapalnych jelit.

•• Stewia działa ochronnie na wątrobę

W kilka badaniach przeprowadzonych na zwierzętach dowiedziono, że stewiozydy wspomagają działanie wątroby w przypadku, gdy jest ona narażona na działanie szkodliwych substancji.

U zwierząt z uszkodzoną wątrobą, po podaniu stewiozydów nastąpiło przywrócenie odpowiedniego poziomu enzymów wątrobowych (aminotransferazy alaninowej, AlAT; aminotransferazy asparaginianowej, AspAT; gamma-​glutamylotranspeptydazy, gamma-GTP).

Działanie ochronne na wątrobę wynika prawdopodobnie z właściwości antyoksydacyjnych, przeciwzapalych i immunostymulacyjnych stewii.

Czy stewia jest szkodliwa?

Na podstawie dostępnych danych dotyczących toksyczności, eksperci wykazali, że glikozydy stewiolowe nie są rakotwórcze, genotoksyczne, ani nie mają negatywnego wpływu na funkcje reprodukcyjne i rozwój.

Uważa się, że stewia nie ma potencjału alergicznego lub potencjał tej jest bardzo niewielki. Do dnia dzisiejszego nie zgłoszono żadnych przypadków nadwrażliwości lub alergii na stewię.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) określił dla glikozydów stewiolowych dopuszczalny dzienny poziom spożycia (ADI) w wysokości 4 mg/kg masy ciała/na dzień.

Stewia - jak stosować

Stewia może być stosowana zarówno do zimnych, jak i ciepłych napojów. Nadaje się również do pieczenia.

Zazwyczaj 1 tabletka stewii odpowiada słodkości 1 łyżeczce cukru. 

Z kolei 1 łyżeczka stewii w proszku najczęściej odpowiada 3 łyżeczkom cukru.

Na opakowaniu stewii zawsze znajdziesz informację na temat jej słodkości w określonej porcji produktu. Dlatego też przed użyciem warto przeczytać etykietę.

Stewia - gdzie kupić

Stewia jest szeroko dostępna w wielu sklepach. Przede wszystkim można ją kupić w sklepach z tzw. zdrową żywnością i w sklepach internetowych. Jednakże coraz częściej jest sprzedawana w supermarketach.

Stewia najczęściej jest sprzedawana w postaci tabletek. Koszt jednego opakowania (250 sztuk) wynosi ok. 12-15 zł. Z kolei jedno opakowanie stewi w proszku (150 g) to wydatek rzędu 15-16 zł.

  • dr Bartosz Kulczyński

    autor:

    dr Bartosz Kulczyński

    Dietetyk

    Dietetyk, doktorant na Wydziale Nauk o Żywności i Żywieniu, współzałożyciel Fundacji Dietoterapii i Promocji Zdrowia „Kierunek-Zdrowie”.


Czy ten artykuł okazał się pomocny?

Oceń wpis i pomóż nam w stworzeniu najlepszego w polskim internecie źródła wiedzy o zdrowiu. Czekamy na Twoje uwagi :)

Dziękujemy za oddany głos!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Cieszymy się, że znalazłeś w tym artykule to, czego szukałeś ;)

Dziękujemy za komentarz!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Dołożymy wszelkich starań aby nasze artykuły były lepsze.

Twoim zdaniem czegoś tu zabrakło?

Daj nam znać, a wspólnie uzupełnimy ten artykuł


Spis badań i źródeł


Kategorie: Dodatki do żywności



Masz pytanie?

Jeśli chciałbyś wiedzieć więcej na ten temat lub wiesz jak uzupełnić artykuł, napisz do nas. Nasi specjaliści udzielą Tobie szybkiej odpowiedzi i przeanalizują proponowane zmiany w treści.

Administratorem Twoich danych osobowych jest vitapedia.pl. Twoje dane posłużą nam wyłącznie do kontaktowania się z Tobą.

Newsletter