V jak Vitapedia

Rozwijajmy wspólnie Vitapedię

Wszystko po to, abyśmy mogli dzielić się z Tobą wiedzą

Różeniec górski

  • dr Bartosz Kulczyński

    autor:

    dr Bartosz Kulczyński

    Dietetyk

    Dietetyk, doktorant na Wydziale Nauk o Żywności i Żywieniu, współzałożyciel Fundacji Dietoterapii i Promocji Zdrowia „Kierunek-Zdrowie”.

Ostatnia aktualizacja: 16 września 2020

  • Pisząc ten artykuł, korzystaliśmy z:
  • 15źródła
  • 12badań

Różeniec górski (Rhodiola rosea) nazywany inaczej "arktycznym korzeniem", "różowym korzeniem" lub "złotym korzeniem" to roślina lecznicza należąca do gruboszowatych (Crassulaceae), która pochodzi z górzystych i arktycznych obszarów Azji, Ameryki Północnej i Europy. Od setek lat wykorzystywana jest w wielu tradycyjnych systemach medycznych. Jest jednym z najbardziej cenionych adaptogenów.

Wpływ na zdrowie:

Pozytywny

Nazwa:

Różeniec górski

Alternatywne nazwy:

Korzeń arktyczny, różowy korzeń, złoty korzeń

Grupa:

Suplementy diety

Bogaty w:

Rosawina, radiolina, rozaryna, kalafonia, salidrozyd, p-tyrozol

Właściwości:

Właściwości przeciwzapalne, zmniejsza uczucie zmęczenia (psychicznego, fizycznego, emocjonalnego), poprawia koncentrację, działa antystresowo i antydepresyjnie, poprawia wydolność fizyczną

Przeciwwskazania:

Nie zaleca się spożywania przez kobiety ciężarne, karmiące i dzieci

 


W pigułce

  • Różeniec górski wykazuje działanie przeciwzapalne
  • Różeniec górski może poprawiać koncentrację i funkcje poznawcze (np. uczenie się, zapamiętywanie)
  • Różeniec górski wykazuje działanie przeciwzmęczeniowe, zarówno w przypadku zmęczenia fizycznego, emocjonalnego, jak i psychicznego
  • Różeniec górski ma właściwości antydepresyjne
  • Różeniec górski zwiększa wydolność fizyczną u osób ćwiczących

Jakie właściwości ma Różeniec górski?

Różeńcowi przypisuje się wiele właściwości, sprawdziliśmy wszystkie i wybraliśmy te które mają potwierdzenie w badaniach oraz rzetelnych źródłach.

1. Różeniec górski ma właściwości przeciwzapalne

Naukowcy przeprowadzili badanie naukowe z udziałem zdrowych ochotników, w którym zaobserwowano, że podawanie uczestnikom doświadczenia preparatu o nazwie RHODAX zawierającego 30 mg substancji aktywnych pochodzących z różeńca górskiego spowodowało obniżenie stężenia białka C-reaktywnego we krwi. Oznacza to, że związki zawarte w tej roślinie wykazują działanie przeciwzapalne.

2. Różeniec górski wzmacnia funkcje poznawcze: uczenia się, zapamiętywania i koncentrancji

Jedne z pierwszych prac nad aktywnością różeńca górskiego pokazały, że roślina ta wydaje się stymulować receptory noradrenaliny, serotoniny, dopaminy i acetylocholiny w obszarach mózgu związanych z nastrojem. Stąd zaczęto przypuszczać, że różeniec górski może mieć pozytywny wpływ na  funkcje poznawcze i zwiększać odporność na stres .

I faktycznie - w medycynie tradycyjnej, różeniec górski był stosowany jako adaptogen do zwiększania sprawności fizycznej i psychicznej, a także walki ze stresem.

Na podstawie przygotowanego przeglądu wielu badań naukowych (metaanalizy) przeprowadzonych na zwierzętach, naukowcy odnotowali, że spożywanie różeńca górskiego może poprawiać uczenie się i zapamiętywanie.

Z kolei badania wykonane z udziałem ludzi dowiodły, że spożywanie ekstraktu z różeńca górskiego działa przeciwzmęczeniowo, a także zwiększa sprawność umysłową, w tym - zwiększa zdolność koncentracji. Dodatkowo wykazano, że roślina ta zmniejsza odpowiedź kortyzolu na stres u osób cierpiących na zespół przewlekłego zmęczenia.

3. Różeniec górski może zmniejszać zmęczenie

Inni naukowcy badali wpływ podawania niskich dawek standaryzowanego ekstraktu z różeńca górskiego na zmęczenie lekarzy podczas dyżuru nocnego. Ogólny poziom zmęczenia psychicznego analizowano na podstawie przeprowadzonych testów związanych z myśleniem asocjacyjnym, pamięcią krótkotrwałą, zdolnością koncentracji oraz szybkością percepcji audiowizualnej. U osób stosujących różeniec górski zaobserwowano znaczącą poprawę w tych testach. Dodatkowo nie stwierdzono żadnych skutków ubocznych. Wyniki tego badania potwierdziły, że różeniec górski może zmniejszać ogólne zmęczenie.

Należy jednak przywołać również wyniki metaanalizy opublikowanej w 2012 roku na łamach czasopisma naukowego: "BMC Complementary Medicine and Therapies", na podstawie których autorzy pracy wskazali, że badania dotyczące skuteczności działania różeńca górskiego są sprzeczne, choć niektóre dowody naukowe sugerują, że roślina ta może być pomocna w łagodzeniu zmęczenia psychicznego i poprawianiu sprawności fizycznej

4. Różeniec górski działa antydepresyjnie

W badaniach, których wyniki zostały opublikowane w 2007 roku wykazano, że podawanie standaryzowanego ekstraktu z korzenia różeńca górskiego w dawkach 340 lub 680 mg/dzień przez 6 tygodni spowodowało zmniejszenie objawów depresji, bezsenności i niestabilności emocjonalnej.

5. Różeniec górski w chorobach neurodegeneracyjnych

Doświadczenie in vitro wykonane na ludzkich komórkach neuroblastoma pokazały, że związek bioaktywny zawarty w korzeniu różeńca górskiego - salidrozyd działa neuroprotekcyjnie (ochronnie na komórki nerwowe). Zauważono, że związek ten hamuje utratę żywotności i śmierć (tzw. apoptozę) wspomnianych komórek. Okazało się, że salidrozyd chroni komórki przed stresem oksydacyjnym.

Naukowcy przypuszczają, że poprzez ten mechanizm, salidrozyd obecny w różeńcu górskim może być potencjalnym środkiem terapeutycznym w leczeniu lub zapobieganiu chorób neurodegeneracyjnych (np. choroby Alzheimera lub choroby Parkinsona) związanych ze stresem oksydacyjnym.

6. Różeniec górski dla sportowców

Wykazano, że podawanie ekstraktu z różenca górskiego osobom poddawanym wysiłkowi fizycznemu skutkowało obniżeniem poziomu kinazy kreatynowej (CK, ang. Creatinine Kinase). Świadczy to o tym, że różeniec górski chronił tkankę mięśniową przed jej rozpadem podczas ćwiczeń. Podobny efekt odnotowano też w innych badaniach, w których spożycie różeńca górskiego wiązało się z obniżeniem stężenia wspomnianej kinazy kreatynowej, jak również poziomu mleczanów we krwi

W innym badaniu odnotowano, że spożycie 200 mg ekstraktu z różeńca góskiego zawierającego 3% rosawin i 1% salidrozydów skutkowało poprawą wydolności u młodych zawodników.

Noreen i wsp. potwierdzili, że spożywanie różeńca góskiego może wiązać się z poprawą wydajności podczas wykonywania ćwiczeń wytrzymałościowych.

Naukowcy zauważyli też, że podawanie różeńca górskiego w dawce 3 mg/kg masy ciała zmniejsza reakcję tętna na submaksymalne ćwiczenia. W efekcie sugeruje się, że różeniec górski może poprawiać wydajność ćwiczeń wytrzymałościowych poprzez zmniejszenie postrzegania wysiłku fizycznego.

Różeniec górski i jego skład

Korzeń różeńca górskiego jest źródłem substancji czynnych, które należą do kilku grup związków:

  • Fenylopropanoidów (rosawina, kalafonia)
  • Fenyloetanoidów (salidrozyd-rodiolozyd, tyrozol)
  • Monoterpenów (rosiridol, rosaridyna)
  • Triterpenów (daukosterol, beta-sitosterol)
  • Flawonoidów (rodiolina, rodionina, rodiosyna, tricyna)
  • Kwasów fenolowych (kwas chlorogenowy, kwas galusowy, kwas hydroksycynamonowy)
  • Kumaryn
  • Kwasów organicznych
  • Garbników
  • Glikozydów cyjanogennych (lotaustralina)

Najbardziej unikalnymi składnikami są: rosawina, radiolina, rozaryna, kalafonia, salidrozyd i p-tyrozol. Prawdopodobnie to właśnie głównie te związki odpowiadają za właściwości prozdrowotne różeńca górskiego.

Różeniec górski szkodliwość

Różeniec górski cechuje się bardzo niskim poziomem toksyczności. Badania toksykologiczne pokazały, że dawka śmiertelna LD50 wynosi aż 3,36 g (3360 mg) na kilogram. Równoważna dawka dla człowieka o masie ciała 70 kg wyniosłaby zatem 235 g. Istnieje zatem bardzo duży margines bezpieczeństwa, gdyż najczęściej stosowane dawki kliniczne to 0,2-0,6/dzień.

Czy mogą wystąpić skutki uboczne przy stosowaniu różeńca górskiego?

Uważa się, że stosowanie różeńca górskiego nie niesie za sobą wielu skutków ubocznych. U niektórych osób wrażliwych, wysokie dawki ekstraktu mogą powodować pobudzenie. Wówczas należy zmniejszyć podawaną dawkę. Dodatkowo z tego względu nie zaleca się spożywania różeńca górskiego wieczorem - może zakłócać sen lub wywoływać żywe sny.

Nie zaleca się spożywania różeńca przez kobiety ciężarne i karmiące

Pomimo, że różeniec górski jest ogólnie bezpiecznym surowcem dla zdrowia, to ze względu na brak badań dotyczących skutków stosowania w czasie ciąży i laktacji, nie zaleca się jego przyjmowania przez kobiety ciężarne i karmiące.

Brakuje też danych na temat wpływu na zdrowie dzieci i młodzieży, dlatego te grupy osób również nie powinny stosować różeńca góskiego.

Jak stosować różeniec górski?

Związki zawarte w różeńcu górskim najlepiej wchłaniają się, gdy jest on spożywany na pusty żołądek, np. 30 min przed śniadaniem lub obiadem.

Najczęściej stosowane dawki to 200-680 mg ekstraktu/dzień. Różeniec górski najlepiej stosować przez ok. 6-12 tygodni, po czym należy zrobić przerwę w jego przyjmowaniu.

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek dolegliwości czy pojawienia się chorób niezwiązanych ze stosowaniem różeńca góskiego, podczas wywiadu lekarskiego należy poinformować swojego lekarza o przyjmowaniu tego preparatu ziołowego.

Jak kupować różeniec górski?

Naukowcy podkreślają, że jakość preparatów, w tym ekstraktów bazujących na korzeniu różeńca górskiego zależy od zawartości rozawiny i salidrozydu. Stąd, kupując produkty z różeńcem górskim warto wybierać te, które zawierają najwyższy poziom tych związków.

Ważne jest, aby preparat miał podaną na etykiecie informację o standaryzowanej zawartości składnika aktywnego. Wtedy możemy być pewni, że w danym produkcie znajduje się konkretna zawartość substancji czynnej. Zapis o standaryzacji może wyglądać np. tak:

"zawiera x mg ekstraktu standaryzowanego na x % rozawin i x% salidrozydów".

"wyciąg z korzenia różeńca górskiego standaryzowany do zawartości min. x % rozawin"

Różeniec górski można dostać w sklepach najczęściej w formie tabletek, kapsułek, kropli lub korzenia ciętego, z którego można przygotować herbatę lub nalewkę.

  • dr Bartosz Kulczyński

    autor:

    dr Bartosz Kulczyński

    Dietetyk

    Dietetyk, doktorant na Wydziale Nauk o Żywności i Żywieniu, współzałożyciel Fundacji Dietoterapii i Promocji Zdrowia „Kierunek-Zdrowie”.


Czy ten artykuł okazał się pomocny?

Oceń wpis i pomóż nam w stworzeniu najlepszego w polskim internecie źródła wiedzy o zdrowiu. Czekamy na Twoje uwagi :)

Dziękujemy za oddany głos!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Cieszymy się, że znalazłeś w tym artykule to, czego szukałeś ;)

Dziękujemy za komentarz!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Dołożymy wszelkich starań aby nasze artykuły były lepsze.

Twoim zdaniem czegoś tu zabrakło?

Daj nam znać, a wspólnie uzupełnimy ten artykuł


Spis badań i źródeł


Kategorie: Suplementy diety



Masz pytanie?

Jeśli chciałbyś wiedzieć więcej na ten temat lub wiesz jak uzupełnić artykuł, napisz do nas. Nasi specjaliści udzielą Tobie szybkiej odpowiedzi i przeanalizują proponowane zmiany w treści.

Administratorem Twoich danych osobowych jest vitapedia.pl. Twoje dane posłużą nam wyłącznie do kontaktowania się z Tobą.

Newsletter