Bakłażan

Ostatnia aktualizacja: 24 lutego 2023

  • Pisząc ten artykuł, korzystaliśmy z:
  • 8źródła
  • 5badań

Bakłażan (oberżyna), a właściwie psianka podłużna (Solanum melongena) to roślina z rodziny psiankowatych (Solanaceae).


W pigułce

  • Bakłażan jest niskokalorycznym warzywem (25 kcal/100 g produktu). Ma również niski indeks glikemiczny (IG = 30) oraz ładunek glikemiczny w standardowej porcji (ŁG = 2,1).
  • Jest bogaty w błonnik pokarmowy oraz witaminy i składniki mineralne. Szczególnie wyróżnia się pod względem zawartości kwasu foliowego, manganu oraz potasu.
  • Bakłażan zawiera wiele substancji aktywnych, przede wszystkim antocyjanów oraz glikoalkaloidów. Te ostatnie wykazują zarówno pozytywny, jak i negatywny wpływ na zdrowie człowieka, w zależności od spożytych ilości.
  • Sprzyja ochronie przed rozwojem chorób serca, neutralizowaniu wolnych rodników tlenowych i wygaszaniu stanów zapalnych, a także ma potencjał do zapobiegania rozwojowi nowotworów.
  • Bakłażana nie należy spożywać na surowo ze względu na obecność glikoalkaloidów.

Pochodzenie bakłażana nie jest dokładnie poznane. Z pewnością wywodzi się on z rejonów środkowo-wschodniej Azji. Naukowcy jednak nie są zgodni, czy pierwotnie uprawiany on był w Indiach, Chinach, czy na terenach Filipin. Z czasem bakłażan został rozpowszechniony na pozostałe kontynenty .

Wedle danych FAOSTAT na 2021 rok, światowa produkcja bakłażanów wyniosła około 58 mln ton. Największymi producentami i eksporterami bakłażanów na świecie były Chiny, Indie oraz Egipt .

Bakłażanów nie wolno spożywać na surowo! Zawierają one glikoalkaloidy - solamarginę oraz solasoninę. Są to związki przydatne samym roślinom, ponieważ chronią je przed chorobami oraz szkodnikami. Dla człowieka jednak są trujące w nadmiernych ilościach. Powodują zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz neurologiczne. Z tego względu bakłażany należy zawsze poddawać obróbce termicznej, ponieważ glikoalkaloidy tracą wtedy swoje toksyczne właściwości .

Bakłażan - wartości odżywcze

Bakłażan jest niskokalorycznym warzywem, które składa się w 92,3% z wody. Wysokiej zawartości wody zawdzięcza również swoją niską kaloryczność (jedynie 25 kcal/100 g produktu).

Wartości odżywcze w przeliczeniu na porcję surowego bakłażana (½ warzywa - ok. 120 g):

  • Kalorie - 30 kcal
  • Białko - 1,18 g
  • Tłuszcz - 0,22 g
  • Węglowodany - 7,06 g
    • Cukry proste - 4,24 g
    • Błonnik pokarmowy - 3,6 g (14,4% RWS) .

Bakłażan jest dobrym źródłem błonnika

Wraz ze standardową porcją bakłażana dostarczamy do organizmu 3,6 g błonnika, co stanowi 14,4% dobowego zapotrzebowania na ten składnik.

Błonnik pokarmowy w ustroju odgrywa wiele istotnych ról:

  • zapewnia uczucie sytości poposiłkowej, sprzyjając utracie lub utrzymaniu prawidłowej masy ciała,
  • sprzyja zachowaniu optymalnej perystaltyki jelit, a co za tym idzie - regularnego rytmu wypróżnień,
  • zmniejsza wchłanianie cholesterolu oraz metali ciężkich z pożywienia,
  • spowalnia wchłanianie cukrów prostych ze spożywanych produktów, tym samym zapobiegając gwałtownym wahaniom stężenia glukozy we krwi.

Bakłażan ma niski indeks oraz ładunek glikemiczny

Indeks glikemiczny bakłażana wynosi 30 (IG = 30), co plasuje go w grupie pokarmów o niskim IG. Również ładunek glikemiczny porcji bakłażana jest bardzo niski, ponieważ wynosi jedynie 2,1 (ŁG = 2,1) .

Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że powyższe wartości dotyczą surowego warzywa. Po obróbce termicznej zarówno indeks, jak i ładunek glikemiczny wzrosną. Nie są to jednak na tyle znaczące różnice, aby się ich obawiać.

Bakłażan - witaminy i składniki mineralne

Bakłażan jest bogaty zarówno w witaminy, jak i w składniki mineralne. Szczególnie wyróżnia się jednak pod kątem zawartości kwasu foliowego, a także manganu i potasu.

Bakłażan jest bogatym źródłem kwasu foliowego

Kwas foliowy jest kojarzony głównie z warzywami zielonymi. Jak się okazuje jednak, bakłażan również zawiera znaczne ilości witaminy B9. Standardowa porcja (½ warzywa - ok. 120 g) dostarcza 26,4 μg kwasu foliowego, co pozwala pokryć dobowe zapotrzebowanie na niego w 13,2%.

Kwas foliowy (witamina B9) w organizmie bierze udział w:

  • erytropoezie, czyli procesie tworzenia czerwonych krwinek,
  • przekształcaniu niekorzystnej homocysteiny, która przyczynia się do rozwoju wielu chorób w nieszkodliwą metioninę,
  • łagodzeniu stanów zapalnych,
  • prawidłowym rozwoju układu nerwowego płodu.

Zawartość witamin w porcji bakłażana (½ warzywa - ok. 120 g):

  • Kwas foliowy - 26,4 µg (13,2% RWS),
  • Witamina B6 - 0,1 mg (7,2% RWS),
  • Witamina B5 - 0,34 mg (5,6% RWS),
  • Witamina K - 4,2 µg (5,6% RWS),
  • Witamina B3 - 0,78 mg (4,9% RWS),
  • Witamina B1 - 0,05 mg (4,3% RWS),
  • Witamina C - 2,64 mg (3,3% RWS),
  • Witamina B2 - 0,04 mg (3,2% RWS),
  • Witamina E - 0,36 mg (3% RWS),
  • Witamina A - 1,2 µg (0,2% RWS).

Bakłażan zawiera znaczne ilości manganu i potasu

Bakłażan jest bardzo dobrym źródłem manganu, czyli jednego z niezbędnych pierwiastków śladowych. Standardowa porcja (½ warzywa - ok. 120 g) dostarcza 0,28 mg tego składnika, co pozwala pokryć dobowe zapotrzebowanie na niego w 13,9%. W takiej samej porcji bakłażana znajdziemy również 274,8 mg potasu, co stanowi 13,7% dziennego zapotrzebowania na ten pierwiastek.

Mangan w ustroju odgrywa rolę w:

  • metabolizmie węglowodanów i regulacji poziomu glukozy we krwi,
  • współtworzeniu enzymu dysmutazy ponadtlenkowej, która bierze udział w neutralizowaniu wolnych rodników tlenowych,
  • budowie i utrzymaniu prawidłowej struktury kości,
  • wspomaganiu procesów krzepnięcia krwi wraz z witaminą K.

Potas odpowiada za:

  • prawidłowe przekaźnictwo impulsów nerwowych,
  • przebieg procesu skurczu mięśni, w tym mięśnia sercowego,
  • utrzymywanie równowagi kwasowo-zasadowej oraz bilansu wodno-elektrolitowego organizmu,
  • zachowywanie prawidłowych wartości ciśnienia tętniczego krwi.

Zawartość składników mineralnych w porcji bakłażana (½ warzywa - ok. 120 g):

  • Mangan - 0,28 mg (13,9% RWS),
  • Potas - 274,8 mg (13,7% RWS),
  • Miedź - 0,1 mg (9,7% RWS),
  • Magnez - 16,8 mg (4,5% RWS),
  • Fosfor - 28,8 mg (4,1% RWS),
  • Żelazo - 0,28 mg (2% RWS),
  • Cynk - 0,19 mg (1,9% RWS),
  • Wapń - 10,8 mg (1,4% RWS),
  • Selen - 0,36 µg (0,7% RWS).

zdrowe

Bakłażan - składniki aktywne

Bakłażan jest bogatym źródłem składników aktywnych. Są to przede wszystkim antocyjany, zaliczane do grupy polifenoli oraz glikoalkaloidy. Antocyjany są naturalnymi barwnikami, nadającymi kolor warzywom i owocom w odcieniach niebieskiego, fioletu i czerwieni. Mają działanie przeciwutleniające, kardio- oraz neuroprotekcyjne oraz antynowotworowe .

Wspomniane już wcześniej glikoalkaloidy, są związkami o niejednoznacznym wpływie na zdrowie człowieka. Dostarczone w nadmiarze (ponad dopuszczalne dzienne spożycie) mają działanie toksyczne. Jednak w niższych stężeniach wykazują się korzystnym działaniem w zakresie:

  • ochrony przed degeneracją neuronów,
  • działania przeciwnowotworowego,
  • łagodzenia stanów zapalnych,
  • obrony przed drobnoustrojami .

Bakłażan - właściwości

Bakłażan wykazuje potencjał antyoksydacyjny i przeciwnowotworowy

Naukowcy zbadali wpływ ekstraktów ze skórki bakłażanów na komórki raka żołądka. Jak się okazało, bakłażan nie wpłynął w żaden sposób na zdrowe komórki. Wykazał się natomiast znaczną toksycznością w stosunku do komórek nowotworowych, przyczyniając się do ich śmierci . Ponadto, zapobiegał powstawaniu mutacji w obrębie DNA . Jest to obiecująca perspektywa, jednak wymaga potwierdzenia w kolejnych badaniach klinicznych.

Działanie to przypisywane jest zarówno wysokiej zawartości polifenoli, głównie antocyjanów, jak i glikoalkaloidów . Dzięki obecności tych związków, bakłażan ma wysoki potencjał antyoksydacyjny. Zwalczając wolne rodniki tlenowe, przyczynia się do wygaszania stanów zapalnych w organizmie, które są silnie skorelowane z rozwojem nowotworów . Związki te same w sobie również wykazują się działaniem przeciwnowotworowym.

Podsumowanie

Bakłażan zawiera znaczne ilości polifenoli i glikoalkaloidów, dzięki którym wykazuje zdolność do neutralizowania wolnych rodników tlenowych oraz do niszczenia komórek nowotworowych.

Bakłażan wykazuje działanie kardioprotekcyjne

Jak dowodzą badania, spożycie bakłażanów może zmniejszać ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego. Ekstrakty ze skórki, zaaplikowane zwierzętom laboratoryjnym przyczyniły się do poprawy profilu lipidowego (obniżenie stężenia całkowitego cholesterolu, lipoprotein LDL i VLDL, triglicerydów oraz podwyższenie lipoprotein HDL) .

Dodatkowo, ekstrakty z bakłażanów redukowały skutki zawału mięśnia sercowego u zwierząt laboratoryjnych. Wpłynęły m.in. na zwiększenie funkcji lewej komory serca oraz zmniejszenie liczby obumarłych komórek . Te efekty również przypisywane są wysokiej zawartości antocyjanów.

Podsumowanie

Obecność antocyjanów w bakłażanach powoduje zmniejszenie ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych oraz ograniczenie negatywnych skutków zawału serca.

Bakłażan - przeciwwskazania

Bakłażan, mimo wielu pozytywnych właściwości, na niektórych może wpływać niekorzystnie. Na jego spożycie muszą uważać osoby, które mają:

  • alergię pokarmową - ponieważ kontakt z alergenem może wywołać gwałtowną, niekorzystną reakcję organizmu,
  • choroby układu pokarmowego - bakłażan jest ciężkostrawny i zawiera sporo błonnika, co może wpłynąć na zaostrzenie objawów choroby.

Przede wszystkim zaś należy pamiętać o poddawaniu bakłażanów obróbce termicznej przed spożyciem, aby zneutralizować toksyczne działanie glikoalkaloidów.

Więcej podobnych treści

  • autor:

    Paulina Cieślak


Czy ten artykuł okazał się pomocny?

Oceń wpis i pomóż nam w stworzeniu najlepszego w polskim internecie źródła wiedzy o zdrowiu. Czekamy na Twoje uwagi :)

Dziękujemy za oddany głos!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Cieszymy się, że znalazłeś w tym artykule to, czego szukałeś ;)

Dziękujemy za komentarz!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Dołożymy wszelkich starań aby nasze artykuły były lepsze.

Twoim zdaniem czegoś tu zabrakło?

Daj nam znać, a wspólnie uzupełnimy ten artykuł


Spis badań i źródeł

Masz pytanie?

Jeśli chciałbyś wiedzieć więcej na ten temat lub wiesz jak uzupełnić artykuł, napisz do nas. Nasi specjaliści udzielą Tobie szybkiej odpowiedzi i przeanalizują proponowane zmiany w treści.

Administratorem Twoich danych osobowych jest vitapedia.pl. Twoje dane posłużą nam wyłącznie do kontaktowania się z Tobą.

Newsletter