Dieta lekkostrawna

  • autor:

    Paulina Styś-Nowak

    Dietetyk

    Ukończyła studia na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Autorka wielu artykułów popularnonaukowych na temat żywienia i szeroko pojętej dietetyki.

Ostatnia aktualizacja: 15 listopada 2023

  • Pisząc ten artykuł, korzystaliśmy z:
  • 2źródła
  • 0badań

Dieta lekkostrawna (dieta łatwostrawna) zalecana jest w przypadku większości chorób obejmujących układ trawienny. Ma na celu odciążenie przewodu pokarmowego i dostarczenie do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych.

Zasady diety lekkostrawnej zakładają eliminację lub ograniczenie wielu powszechnie spożywanych produktów i potraw. Podpowiadamy co jeść, aby było zarazem wartościowo, smacznie i lekko dla żołądka.


W pigułce

  • Dieta lekkostrawna eliminuje produkty ciężkostrawne, wzdymające i drażniące przewód pokarmowy.
  • Na diecie łatwostrawnej ogranicza się lub wyklucza przede wszystkim: tłuste mięsa i przetwory mięsne, tłusty nabiał, potrawy smażone, wędzone i marynowane, słodycze i żywność wysokoprzetworzoną, pełnoziarniste produkty zbożowe, rośliny strączkowe, gazowane i kwaśne napoje, ostre przyprawy, wzdymające warzywa i owoce, orzechy i nasiona oraz alkohol.
  • Na diecie łatwostrawnej zaleca się spożywać oczyszczone przetwory zbożowe, chude mięso i nabiał, chude ryby, jajka, gotowane warzywa i owoce oraz łagodne przyprawy.
  • Aby zwiększyć strawność potraw należy unikać smażenia i pieczenia w głębokim tłuszczu. Wskazane jest gotowanie w wodzie, na parze, pieczenie i smażenie beztłuszczowe oraz duszenie bez wcześniejszego obsmażania.

Na czym polega dieta lekkostrawna?

Dieta lekkostrawna powstaje na skutek modyfikacji zwyczajowego sposobu żywienia poprzez dobór odpowiednich produktów i technik kulinarnych. Jej celem jest odciążenie przewodu pokarmowego, ułatwienie trawienia, zapewnienie prawidłowego odżywienia organizmu oraz zmniejszenie dolegliwości ze strony układu pokarmowego towarzyszących wielu stanom chorobowym.

Podstawą diety lekkostrawnej jest organiczenie lub eliminacja żywności, która długo zalega w żołądku, ma właściwości wzdymające i może podrażniać przewód pokarmowy. Pomimo wykluczenia szerokiej gamy produktów, dieta lekkostrawna powinna dostarczać odpowiednie ilości kalorii i komplet niezbędnych składników odżywczych .

Kto powinien stosować dietę lekkostrawną?

Dieta lekkostrawna wskazana jest w przypadku:

  • chorób żołądka takich jak wrzody żołądka, zapalenie żołądka, refluks żołądkowo - przełykowy,
  • chorób jelit, m.in. w chorobie Leśniowskiego - Crohna, wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, zespole jelita drażliwego,
  • chorób wątroby i dróg żółciowych, m.in. przy zapaleniu wątroby, marskości wątroby, kamicy żółciowej,
  • chorób trzustki, np. przy zapaleniu trzustki,
  • stanach zapalnych i chorobach jamy ustnej i przełyku,
  • nowotworach w obrębie przewodu pokarmowego,
  • biegunek i wymiotów o różnym podłożu,
  • zabiegów chirurgicznych i operacji na przewodzie pokarmowym (w okresie rekonwalescencji) .

Dieta lekkostrawna może mieć także zastosowanie w żywieniu osób starszych, których przewód pokarmowy nie toleruje ciężej strawnych potraw.

Zasady diety lekkostrawnej

1. Spożywaj co najmniej 5 posiłków co 2 - 3 godziny - mniejsze posiłki w regularnych odstępach czasu nie obciążają nadmiernie przewodu pokarmowego i ułatwiają trawienie. Ostatni posiłek powinien być zjedzony najpóźniej na 2 godziny przed snem.

2. Stosuj odpowiednie techniki obróbki termicznej: gotowanie (w wodzie lub na parze), duszenie (bez wcześniejszego obsmażania), grillowanie na grillu elektrycznym i pieczenie bez dodatku tłuszczu.

3. Unikaj ciężkostrawnych, wzdymających i długo zalegających w żołądku pokarmów: potraw smażonych, produktów wędzonych, marynowanych i konserwowych, tłustych mięs i ich przetworów, roślin strączkowych (fasoli, ciecierzycy, grochu, bobu) oraz niektórych warzyw (m.in. cebuli, czosnku, kapusta, kalafior).

4. Wybieraj produkty zbożowe o niskiej i średniej zawartości błonnika pokarmowego: produkty z jasnej mąki, biały ryż i drobne kasze.

5. Sięgaj po dojrzałe i delikatne owoce i warzywa. Wybieraj częściej warzywa gotowane, pieczone lub duszone, rzadziej surowe. Owoce miksuj, przecieraj i rozdrabniaj. Z surowych warzyw i owoców zawsze ściągaj skórkę i usuwaj pestki.

6. Postaw na chude mleko i jego przetwory. Unikaj tłustych i słonych serów oraz tłustych śmietan.

7. Przyprawiaj ziołami i delikatnymi przyprawami. Unikaj ostrych i kwaśnych przypraw.

8. Pij dużo wody niegazowanej. Zrezygnuj z alkoholu i ogranicz ilość kawy, mocnej herbaty, słodkich napojów i soków oraz wód gazowanych.

9. Jedz posiłki o umiarkowanej temperaturze - potrawy zbyt gorące lub bardzo zimne mogą podrażniać przewód pokarmowy.

10. Zadbaj o spokojną atmosferę podczas posiłku - jedz bez pośpiechu, dokładnie przeżuwaj pokarmy i nie rozpraszaj się telefonem lub telewizją.

zdrowe

Dieta lekkostrawna - co jeść, a czego unikać?

Dieta lekkostrawna zakłada ograniczenie, a w niektórych przypadkach wykluczenie, produktów i potraw:

  • z wysoką zawartością tłuszczu,
  • dużą ilością nierozpuszczalnego błonnika pokarmowego,
  • pikantnych i kwaśnych,
  • wzdymających,
  • wędzonych, marynowanych i peklowanych,
  • wysokoprzetworzonych.
Grupa produktów Zalecane Zalecane w ograniczonych ilościach Niezalecane
Mięso kurczak bez skóry, indyk bez skóry, królik, cielęcina, chude wędliny drobiowe chuda wieprzowina i wołowina tłusta wieprzowina, wołowina, baranina, dziczyzna, podroby, tłuste przetwory mięsne (wędliny, kiełbasa, kaszanka, salami, kabanosy, boczek, parówki, pasztety, konserwy mięsne)
Ryby i owoce morza chude ryby i owoce morza: dorsz, mintaj, morszczuk, sola, halibut, pstrąg, krewetki tłuste ryby: łosoś, makrela ryby wędzone, ryby marynowane, konserwowe i z puszki: śledzie, szprotki, sardynki, paluszki rybne
Mleko i przetwory mleczne mleko 2% tłuszczu, fermentowane produkty mleczne (jogurt naturalny, kefir, maślanka, zsiadłe mleko), ser twarogowy chudy i półtłusty, serek wiejski, ser mozzarella light   tłuste mleko, tłusta śmietana, sery żółte, sery typu feta, parmezan, sery topione, sery pleśniowe, desery i jogurt z dodatkiem cukru
Jaja gotowane na miękko, jajecznica na parze lub bez dodatku tłuszczu omlety, jajko na twardo jajecznica na dużej ilości tłuszczu, z cebulą, kiełbasą lub boczkiem
Produkty zbożowe mąka rafinowana (jasna), mąka ziemniaczana, mąka kukurydziana, ryż biały, jasny makaron, białe pieczywo, płatki ryżowe, wafle ryżowe, drobne kasze (manna, jaglana, kuskus, owsiana, jęczmienna perłowa), komosa ryżowa, płatki jaglane, płatki i wafle ryżowe płatki owsiane, chleb graham mąka pełnoziarnista (razowa,), grube kasze (gryczana, pęczak), ryż brązowy, ryż dziki, pełnoziarnisty makaron, pełnoziarniste pieczywo, słodkie płatki śniadaniowe, pieczywo cukiernicze, granola i muesli
Nasiona roślin strączkowych     fasola, groch, ciecierzyca, soczewica
Tłuszcze oliwa z oliwek, olej rzepakowy, miękkie margaryny masło   smalec, łój, twarde margaryny, olej palmowy i kokosowy, tłuste sosy, majonez
Warzywa gotowane, pieczone lub duszone: marchew, pietruszka, buraki, papryka, pomidory, cukinia, bakłażan, dynia, szpinak, ziemniaki, bataty

warzywa surowe: pomidor bez skóry, sałata, szpinak, ogórek kiszony
gotowane, pieczone lub duszone seler, fasolka szparagowa, szparagi, groszek zielony, brokuły

papryka bez skórki
warzywa wzdymające: bób, cebula, czosnek, szczypiorek, por, kapusta, jarmuż, kalafior, ogórek, rzodkiewka, rzepa, brukselka, kalarepa, kukurydza

warzywa konserwowe i marynowane
Owoce dojrzałe banany, brzoskwinie, morele, truskawki, borówki, jagody, przetarte maliny (bez pestek), winogrona bez pestek, melon, arbuz, jabłka pieczone lub gotowane, owoce w postaci koktajli lub musów kiwi, wiśnie, owoce cytrusowe gruszki, śliwki, czereśnie, owoce niedojrzałe, owoce słodzone cukrem lub syropem, owoce kandyzowane, owoce z puszki (np. ananasy czy brzoskwinie z puszki), owoce suszone
Orzechy, nasiona, pestki   masło orzechowe z dobrym składem wszystkie orzechy, nasiona i pestki, solone orzechy, orzeszki w panierkach i karmelu
Desery budynie, kisiele, owocowe musy i koktajle, galaretki owocowe, ciasta z małą ilością tłuszczu, biszkopty, ciasto drożdżowe   sklepowe słodycze, ciasta z tłustymi kremami, torty, czekolada, chałwa, ciasto francuskie
Przyprawy łagodne zioła i przyprawy: bazylia, oregano, tymianek, rozmaryn, zioła prowansalskie, koperek, majeranek, natka pietruszki, lubczyk, kurkuma, cynamon, wanilia, sok z cytryny, sól pieprz, pieprz ziołowy, curry, słodka papryka, kminek, imbir, ziele angielskie ostre przyprawy: czosnek, chilli, ostra papryka, ocet, gorczyca, musztarda, chrzan, vegeta, kostki rosołowe
Napoje woda, słaba herbata czarna i zielona, herbata owocowa, kawa zbożowa z mlekiem, kompoty słaba kawa, soki owocowe mocna kawa i herbata, mocne kakao, słodkie napoje gazowane i niegazowane, piwo, wino, alkohole wysokoprocentowe, woda gazowana, napoje energetyczne
Obróbka termiczna potraw gotowanie w wodzie, gotowanie na parze, gotowanie w wolnowarze, pieczenie w folii, pergaminie lub naczyniu żaroodpornym bez tłuszczu bądź z niewielką ilością tłuszczu, grillowanie na grillu elektrycznym lub patelni do grillowania, duszenie bez wcześniejszego obsmażania   smażenie na głębokim tłuszczu, smażenie produktów w panierkach, duszenie z wcześniejszym obsmażaniem, pieczenie w dużej ilości tłuszczu, klasyczne grillowanie nad otwartym ogniem, przygotowywanie zasmażek
Uwaga

uwaga!

Zakres zalecanych i przeciwwskazanych produktów może zmienić się w zależności od występujących chorób i indywidualnej tolerancji pacjenta.

Błonnik pokarmowy w diecie lekkostrawnej

Ilość błonnika pokarmowego na diecie lekkostrawnej powinna wynosi ok. 25 g na dobę. Stanowi on niezbędny składnik zbilansowanej diety - odpowiada za regulację pracy jelit, różnorodność mikroflory jelitowej, a nawet wpływa na zmniejszenie ryzyka wielu chorób przewlekłych (m.in. cukrzycy typu 2, chorób układu krążenia, niektórych nowotworów).

W przypadku osób z problemami ze strony przewodu pokarmowego nadmiar błonnika, a zwłaszcza jego frakcji nierozpuszczalnej, może nasilać dolegliwości w postaci biegunek, wzdęć, gazów i bólu brzucha.

Dlatego niezmiernie ważny jest odpowiedni dobór produktów i technik kulinarnych, które zwiększają przyswajalność błonnika pokarmowego i zmniejszają jego działanie drażniące. W tym celu należy:

  • wybierać dojrzałe owoce i delikatne warzywa,
  • usuwać z owoców skórkę i pestki (np. poprzez przecieranie przez sitko owoców z drobnymi pestkami),
  • wybierać owoce i warzywa gotowane, pieczone lub duszone, rzadziej surowe,
  • miksować owoce na koktajle,
  • rozgniatać warzywa na puree (np. ziemniaki),
  • wybierać przede wszystkim oczyszczone produkty zbożowe.

Dieta lekkostrawna - przykładowy jadłospis

  1. Śniadanie: jajka na miękko z jasnym chlebem pszennym i pomidorem bez skórki.
  2. II śniadanie: koktajl bananowo - malinowy z jogurtem naturalnym (maliny przetarte przez sitko).
  3. Obiad: pierś z kurczaka pieczona w piekarniku w rękawie do pieczenia, puree ziemniaczane z odrobiną masła, gotowana marchewka z groszkiem.
  4. Podwieczorek: pieczone jabłko.
  5. Kolacja: kanapki z pastą z dorsza gotowanego na parze z serem twarogowym i koperkiem, ogórek kiszony.

Więcej podobnych treści

  • autor:

    Paulina Styś-Nowak

    Dietetyk

    Ukończyła studia na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Autorka wielu artykułów popularnonaukowych na temat żywienia i szeroko pojętej dietetyki.


Czy ten artykuł okazał się pomocny?

Oceń wpis i pomóż nam w stworzeniu najlepszego w polskim internecie źródła wiedzy o zdrowiu. Czekamy na Twoje uwagi :)

Dziękujemy za oddany głos!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Cieszymy się, że znalazłeś w tym artykule to, czego szukałeś ;)

Dziękujemy za komentarz!

Twoja opinia jest dla nas ważna. Dołożymy wszelkich starań aby nasze artykuły były lepsze.

Twoim zdaniem czegoś tu zabrakło?

Daj nam znać, a wspólnie uzupełnimy ten artykuł


Spis badań i źródeł

Masz pytanie?

Jeśli chciałbyś wiedzieć więcej na ten temat lub wiesz jak uzupełnić artykuł, napisz do nas. Nasi specjaliści udzielą Tobie szybkiej odpowiedzi i przeanalizują proponowane zmiany w treści.

Administratorem Twoich danych osobowych jest vitapedia.pl. Twoje dane posłużą nam wyłącznie do kontaktowania się z Tobą.

Newsletter